Điều khiến cô ngạc nhiên là, một số khán giả trung thành nhất trong số bạn bè của cô là những người lớn lên ở nước ngoài và hiện đang sinh sống ở Mỹ và Nhật Bản.

Một cảnh trong phim Vanished Name có hai người bạn thời thiếu niên là Nhậm Tiểu Danh (trái) và Bách Thứ (phải) tận hưởng khoảnh khắc thư thái hiếm hoi trong cuộc đời cơ cực khi cùng mẹ của Nhậm Tiểu Danh làm bánh bao hấp

“Tôi thắc mắc quá phải hỏi họ, ‘Mọi người chưa từng sống ở Trung Quốc đại lục hay đặt chân đến vùng đông bắc Trung Quốc — nơi câu chuyện diễn ra — vậy tại sao lại thích xem phim này đến thế?’,” đạo diễn nhớ lại trong cuộc phỏng vấn với China Daily.

Câu trả lời của họ đã khiến cô ấn tượng. Hóa ra, quá trình tìm ra hung thủ không phải là điều thu hút họ nhất — dù phim mở đầu bằng việc phát hiện một thi thể bị chôn trong bức tượng bê tông tại một trường trung học cách đây 20 năm. Thay vào đó, họ thấy khía cạnh tình cảm gia đình, bắt nguồn từ văn hóa Á Đông điển hình, mang tính phổ quát và sâu sắc.

Được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Dịch Nan, phim bộ dài 31 tập mở ra qua hai dòng thời gian song song — một vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, còn lại là vào năm 2023. Trải dài hơn 20 năm, phim đan xen những nỗi đau và nỗ lực đấu tranh của hai thế hệ phụ nữ.

Cát Văn Quân luôn khao khát kiểm soát mọi khía cạnh cuộc đời con gái nuôi

Một trong những nhân vật chính, Nhậm Tiểu Danh, có tuổi thơ cơ cực — phải chăm sóc người em trai thiểu năng cùng người mẹ quanh năm túng thiếu. Người mẹ làm hộ lý tại bệnh viện, bán bánh bao dạo tại các công trường, và thậm chí kết hôn bốn lần chỉ để tìm chỗ dựa kinh tế tốt hơn.

Bách Thứ, bạn thân của Nhậm Tiểu Danh, bề ngoài có cuộc sống khác cô nhưng cũng đang vật lộn với nỗi đau riêng. Được một gia đình giàu có nhận nuôi, cô bị đối xử như kẻ thay thế cho đứa con gái 12 tuổi của họ đã mất. Cát Văn Quân, người mẹ nuôi, luôn khao khát kiểm soát mọi khía cạnh cuộc đời cô — từ lắp vách ngăn kính trong phòng để giám sát cô làm bài tập, đến bí mật theo dõi cô sau giờ học.

Ngoài sự căng thẳng giữa hai mẹ con, phim còn vạch trần tình trạng phụ nữ bị đẩy ra bên lề xã hội giữa những định kiến giới tính và dốt nát rập khuôn.

Mẹ của Nhậm Tiểu Danh, vẫn giữ quan niệm lạc hậu trọng nam khinh nữ, từ chối mua đồng phục cho con gái nhưng chi 95 nhân dân tệ mua bộ bách khoa toàn thư cho con trai

Ví dụ, mẹ của Nhậm Tiểu Danh, vẫn giữ quan niệm lạc hậu trọng nam khinh nữ, từ chối chi 68 nhân dân tệ (9,96 USD) mua bộ đồng phục học sinh cần thiết cho con gái, nhưng lại chi 95 nhân dân tệ mua bộ bách khoa toàn thư cho con trai. Sau khi trưởng thành và tốt nghiệp một trường đại học danh tiếng, cuộc sống của Nhậm Tiểu Danh vẫn bị nam nhân phủ bóng. Cuộc hôn nhân có vẻ hoàn hảo của cô với người chồng là một giáo sư và nhà văn ăn khách, thực chất anh ta đã đánh cắp nhật ký của Nhậm Tiểu Danh dùng làm tư liệu cho cuốn tiểu thuyết mới của mình.

Nổi tiếng với những bộ phim ăn khách lấy nữ làm trung tâm như Mộng hoa lục / A Dream of Splendor, đạo diễn Dương Dương bị thu hút với dự án mới này vì những vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ. Trải nghiệm của hai nhân vật chính, từ thời thơ ấu đến khi trưởng thành, gợi cho cô hình ảnh những người phụ nữ luôn phải đối mặt và nỗ lực vượt qua nghịch cảnh suốt cuộc đời.

“Bản thân là phụ nữ, tôi rất quan tâm vì đây là tác phẩm viết về phụ nữ. Nó phản ánh chân thực thực trạng cuộc sống của rất nhiều phụ nữ,” đạo diễn nói.

Đổng Khiết, vào vai một giáo viên trung học với quá khứ đau thương, tặng hai học sinh yêu quý nhất của mình chiếc bút quý giá mang ý nghĩa đặc biệt với cô

Nhớ lại đã đọc cuốn sách vào cuối năm 2022, khi đang quay Imperfect Victim / Nạn nhân không hoàn hảo — phim bộ hình sự về quấy rối tình dục nơi công sở — Dương Dương cho biết cô bị cuốn hút bởi lối kể chuyện có chiều sâu.

“Yếu tối hồi hộp thúc đẩy cốt truyện và giữ chân khán giả qua từng tập,” cô giải thích. “Nhưng động lực của tôi đằng sau dự án này là hé lộ những góc khuất của nhân vật — những con người tưởng chừng bình thường nhưng luôn đấu tranh chống lại số phận bất công và hết lòng hỗ trợ và giúp đỡ lẫn nhau.”

Nhiều nhân vật thứ chính trong phim cũng nổi bật với sự cao thượng thầm lặng.

Một ví dụ điển hình là Châu Vân, vợ của một giám đốc xí nghiệp xây dựng. Cô đã giúp Wen Yuxiu, người phụ nữ chạy trốn người chồng bạo lực và ngược đãi, có được danh tính mới để thực hiện ước mơ trở thành giáo viên. Wen Yuxiu sau đó bị người chồng nông dân bắt lại và giam cầm dưới hầm suốt 17 năm. Cuối cùng cô cũng được giải cứu, phần lớn nhờ vào mẹ con Nhậm Tiểu Danh — người bạn thân nhất từ thời đi học của cô.

Nhân vật Nhậm Tiểu Danh lúc trưởng thành, do Nghê Ni thủ vai, hồi tưởng ký ức khi đến thăm lớp học cũ thời trung học

Dù nguyên tác lấy bối cảnh vùng tây nam Trung Quốc, Dương Dương tiết lộ rằng trong những lần đi tàu - cách di chuyển chậm rãi mà cô cố tình chọn để tìm địa điểm lý tưởng nhất — Cáp Nhĩ Tân, thủ phủ tỉnh Hắc Long Giang thuộc đông bắc Trung Quốc, đã hiện ra trong tâm trí cô.

“Môi trường tự nhiên với băng tuyết, cùng những dấu tích và tàn tích của một thị trấn công nghiệp lớn một thời, ngay lập tức khiến tôi thích thú. Tôi cảm thấy tất cả các nhân vật nên sống ở đó,” cô nói. Từ những đường ray xe lửa cũ kỹ, sờn xước đến những tòa nhà lịch sử với những mảng tường bong tróc, loang lổ, Dương Dương cho biết cô cảm nhận mình đã tìm thấy tông màu chủ đạo của bộ phim.

Trong quá trình quay phim, êkíp sáng tạo liên tục nảy ra những ý tưởng mới. Ví dụ, gia đình Nhậm Tiểu Danh, do hoàn cảnh kinh tế, không có tivi. Vào đêm giao thừa Tết Nguyên đán, khi tiếng chương trình truyền hình được xem nhiều nhất cả nước vào đêm giao thừa vọng từ nhà hàng xóm vọng sang, mẹ của Nhậm Tiểu Danh đã nghĩ ra cách đón tết ấm áp độc đáo riêng; bà tổ chức cho các con cùng ngâm chân nước nóng và chia nhau phong bao lì xì 30 nhân dân tệ, biến thành cách ăn tết riêng của gia đình. Cảnh phim ấy trở thành một trong những khoảnh khắc ấm lòng và lấy đi nhiều nước mắt nhất trong phim.

Mẹ của Nhậm Tiểu Danh, Diêm Ni đóng, vui đùa cùng con cái sau giờ làm việc

“Êkíp sáng tạo của đoàn làm phim có rất nhiều thành viên nữ. Có lẽ chính sự nhạy cảm và thấu hiểu cuộc sống độc đáo của phụ nữ đã mang đến những chi tiết như vậy,” đạo diễn nói.

Nữ diễn viên Nghê Ni, vào vai Nhậm Tiểu Danh, tiết lộ cô và Diêm Ni — đóng vai mẹ cô trên màn ảnh — đã ở cùng một khách sạn. Cô thường xuyên sang thăm Diêm Ni để thảo luận kịch bản, nhờ vậy phát triển một sự gắn kết tự nhiên như mẹ con ngoài đời thực.

Với dàn diễn viên toàn sao bao gồm cả nữ diễn viên đoạt giải Lưu Nhã Sắt trong vai Bách Thứ, bộ phim đang nhận được phản hồi tích cực trên mạng, bằng chứng là các nội dung liên quan đã thu hút hơn 5 tỉ lượt xem và đạt điểm số mở màn lên tới 7,4/10 trên trang Douban.

“Trong hầu hết các phim bộ truyền hình Trung Quốc xoay quanh phụ nữ, nam giới vẫn chiếm vị trí trung tâm — hoặc nữ chính được đàn ông cứu giúp, hoặc câu chuyện xoay quanh mối quan hệ lãng mạn nam nữ,” Shan Jie, một nhà phê bình trên Douban, nhận xét.

Đạo diễn Dương Dương trên phim trường

Tuy nhiên, Shan Jie nói thêm rằng bộ phim này đã phá vỡ những khuôn mẫu đó. “Nó hướng ống kính thuần túy vào một nhóm phụ nữ bị số phận ngược đãi — và cho thấy họ sát cánh bên nhau, tạo nên khác biệt hiếm hoi trong dòng phim này,” cô nói.