“Sự nghiệp của tôi cất cánh những năm tháng đó,” ông nói, ngồi trong một rạp chiếu phim ở trung tâm Bắc Kinh, giọng nhuốm màu hồi ức.

Từ Thắng Lợi (Bạch Vũ), chàng trai trẻ ôm ấp hoài bão trở thành nhà văn

“Chúng tôi nói về việc giải phóng tâm trí, về việc nhìn tới trước và dám mạo hiểm. Cảm giác như chuyện gì cũng có thể làm được, như thể tương lai chắc chắn sẽ tươi sáng,” ông nhớ lại. “Cảm giác hy vọng đó rất rõ. Mọi người đều tiến về phía trước, theo đuổi lý tưởng và ước mơ của riêng mình. Quan hệ giữa người với người cũng ấm áp hơn.”

Năm 1993, Trịnh Hiểu Long ra mắt vai trò đạo diễn, đồng đạo diễn với Phùng Tiểu Cương Người Bắc Kinh ở New York, phim bộ truyền hình ăn khách miêu tả cuộc đấu tranh của một nghệ sĩ cello, do Khương Văn thủ vai, là người nhập cư ở Mỹ. Bộ phim đã gây tiếng vang lớn, nắm bắt được sự tò mò mãnh liệt và nỗi khát khao phức tạp về phương Tây trong lòng nhiều người Trung Quốc đầu những năm 1990.

Kể từ đó, Trịnh Hiểu Long đã dấn thân vào một hành trình sáng tạo đầy thành công, được đánh dấu bằng cả sự tán dương và giải thưởng, vươn lên đỉnh cao với một loạt các tác phẩm truyền hình ăn khách — từ Hôn nhân vàng (2007) đến Hậu cung Chân Hoàn truyện (2011) và Cao lương đỏ (2014), chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn đoạt giải Nobel Mạc Ngôn.

Trang Trang (Chương Nhược Nam), cô gái trẻ mơ ước trở thành ca sĩ

Đối với Trịnh Hiểu Long, giai đoạn những năm 1990 không chỉ đột phá trong sự nghiệp; đó còn là một trạng thái tinh thần mà ông thường hoài nhớ, và gần đây đã được tái hiện trong phim bộ truyền hình Đông qua xuân đến / Live Up to Your Youth, đồng biên kịch với Lý Châu.

Kết thúc phát sóng lần đầu trên kênh phim truyền hình CCTV-8 của Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc vào đầu tháng này, phim bộ 32 tập đã thu hút được lượng người xem lớn, tỷ lệ người xem tiếp tục tăng kể từ khi ra mắt vào cuối tháng 3. Phim đã phá vỡ nhiều kỷ lục, gồm cả việc được 5% dân số trên 71 thành phố theo dõi, trong một cuộc khảo sát do công ty nghiên cứu thông tin ngành CSM Media Research thực hiện.

Ngoài ra, theo nhà sản xuất, các chủ đề liên quan đến bộ phim đã được xem hơn 3,15 tỉ lần trên Weibo và Douyin, hai nền tảng mạng xã hội lớn.

Tào Dã (Tào Chinh), một họa sĩ muốn gây tiếng vang với những ý tưởng nghệ thuật tiên phong, kiếm sống bằng công việc sơn mái nhà

Bắt đầu từ năm 1994, bộ phim mở ra với cảnh những chiếc thuyền đánh cá điểm xuyết trên biển xanh bao la ngoài khơi thành phố Yên Đài, tỉnh Sơn Đông. Từ Thắng Lợi, một công nhân khoảng 20 tuổi do Bạch Vũ thủ vai, cùng các đồng nghiệp tại một nhà máy chế biến hải sản nhà nước địa phương chất cá đông lạnh vào thùng nhựa. Mặc dù công việc hàng ngày vất vả, chàng trai trẻ ôm ấp hoài bão trở thành nhà văn, đã tận dụng mọi thời gian nghỉ ngơi để viết lách, ngay cả những lúc lênh đênh trên tàu.

Tuy nhiên, khi niềm đam mê văn chương của anh bị cấp trên sỉ nhục, Từ Thắng Lợi tức giận bỏ việc — một quyết định dũng cảm vào thời điểm đó, vì hầu hết mọi người coi biên chế trong công ty nhà nước là đảm bảo ổn định sinh kế. Với số tiền tiết kiệm ít ỏi, anh đến Bắc Kinh và chuyển đến một khách sạn nhỏ nằm sâu trong một con hẻm (hutong), trả sáu nhân dân tệ (88 xu) một đêm cho một phòng tầng hầm ở chung với ba người khác, mỗi người đều đang theo đuổi ước mơ nghệ thuật riêng. Trong số đó có một họa sĩ kiếm sống bằng công việc sơn mái nhà, một nhạc công chơi saxophone trên đường phố, và một diễn viên nhận thêm những công việc lặt vặt như lau chùi máy hút mùi và thông cống để kiếm sống.

Đào Lượng Lượng (Vương Ngạn Lâm), nghệ sĩ kèn saxophone tài hoa chơi nhạc cho khách qua đường dưới chân cầu vượt

Khách sạn này, có tên là Đông Qua Xuân Đến — cũng là tựa tiếng Trung của bộ phim — mang ý nghĩa ẩn dụ rằng mùa đông qua đi và cuối cùng xuân cũng đến, cho thấy cuộc sống luôn có hy vọng phía trước. Đóng vai trò một “nhân vật” thầm lặng của câu chuyện, khách sạn chứng kiến những niềm vui và nỗi buồn của Từ Thắng Lợi và những người bạn anh gặp ở đó, trong đó có hai vai nữ chính quan trọng: Trang Trang, cô gái trẻ mơ ước trở thành ca sĩ, và Thẩm Nhiễm Nhiễm, nữ diễn viên vô danh theo đuổi giấc mơ trở thành ngôi sao. Từ Thắng Lợi phải lòng Trang Trang, sau này trở thành vợ anh.

Là dự án trọng điểm được Cục Phát thanh và Truyền hình thành phố Bắc Kinh tài trợ, bộ phim được quay chủ yếu trong một không gian rộng 5.000 mét vuông ở quận Hoài Châu, Bắc Kinh từ tháng 7 đến tháng 10 năm ngoái, tái hiện lối sống của những con hẻm cổ xưa và có những địa danh nổi tiếng như Chùa Bạch Tháp trong Công viên Bắc Hải. “Chúng tôi cũng đã đến Pháp để quay một số cảnh ở nước ngoài,” Trịnh Hiểu Long, đồng đạo diễn bộ phim với Lý Ngang, nhớ lại.

Với vẻ hoài niệm, Trịnh Hiểu Long giải thích lý do tại sao cần phải xây dựng phim trường. Theo lời ông, Bắc Kinh trong quá khứ — khi hầu hết người dân địa phương sống ở khu vực hiện nay là trung tâm thành phố — có những con hẻm hutong là cảnh quan chính, khác hẳn với ngày nay, đầy rẫy những tòa nhà chọc trời và các khu dân cư rộng lớn với những chung cư cao tầng.

Quách Tông Bảo (Điền Vũ), một diễn viên quần chúng yêu nghệ thuật nhưng lại làm đủ thứ việc vặt để kiếm tiền chữa bệnh cho vợ con

Nam diễn viên Điền Vũ, đóng vai Quách Tông Bảo — một diễn viên quần chúng, bạn cùng phòng của Từ Thắng Lợi — nói anh hy vọng bộ phim sẽ giúp “khán giả nước ngoài nhớ đến sự nhiệt tình, lòng tốt và sự bao dung của người dân Bắc Kinh,” đồng thời nhấn mạnh thành phố này có lịch sử phong phú và thẩm mỹ kiến trúc độc đáo, từng là nơi tọa lạc của các cung điện và ngự uyển trong nhiều thế kỷ.

Điền Vũ cũng ca ngợi Bắc Kinh là một đô thị đa diện với nền văn hóa đa dạng, vừa hiện đại vừa truyền thống — minh chứng là du khách có thể trải nghiệm văn hóa hutong (phố cổ) đồng thời tận hưởng những hình thức giải trí tiên tiến nhất, chẳng hạn như xem phim thực tế ảo.

Tốt nghiệp Khoa Diễn xuất tại Học viện Kịch nghệ Trung ương, Điền Vũ cho biết điều thu hút anh đến với vai diễn này là từ việc được truyền cảm hứng trở thành diễn viên sau khi xem bộ phim kinh điển Người Bắc Kinh ở New York của Trịnh Hiểu Long. “Được chọn vào bộ phim này giống như đã hoàn thành ước mơ thời thơ ấu,” Điền Vũ nhớ lại.

Đông qua xuân đến tái hiện một trạng thái tinh thần của thập niên 1990 mà Trịnh Hiểu Long thường hoài nhớ

Mặc dù có thể xem bộ phim này là thư tình gửi đến thời kỳ vàng son đã qua, nhưng những người trong ngành truyền hình hiện nay đang đối mặt câu hỏi cấp bách: với sự phát triển nhanh chóng của internet và những tiến bộ trong công nghệ kỹ thuật số — đặc biệt là trí tuệ nhân tạo — liệu các diễn viên, nhất là những người chưa đủ nổi tiếng để được công chúng biết đến rộng rãi, có bị AI thay thế trong tương lai hay không?

“Trong ngành công nghiệp điện ảnh và truyền hình, AI có thể hỗ trợ rất nhiều, và nó cũng sẽ thay thế một số công việc — và chuyện đó là bình thường, bởi vì nó đang xảy ra trong nhiều ngành công nghiệp khác,” Điền Vũ nói. “Nhưng diễn xuất của diễn viên — cho dù là lấy cảm hứng từ đời thực, hiểu kịch bản hay tạo kết nối cảm xúc với khán giả — là những thứ AI vẫn chưa thể làm được.”

Trịnh Hiểu Long chia sẻ quan điểm tương tự. “Tôi thực sự không tin AI có thể thay thế diễn viên thực thụ. AI có thể tạo ra một số cảnh quay, thậm chí một số nhân vật, nhưng tôi tin khán giả vẫn muốn xem những câu chuyện về con người. Nếu AI có thể thay thế con người, thì con người còn có ý nghĩa gì nữa?”

Đạo diễn Trịnh Hiểu Long trao đổi với Bạch Vũ (phải), diễn viên đóng vai Từ Thắng Lợi, trên trường quay

Tuy nhiên, theo Trịnh Hiểu Long, thách thức cho sản xuất truyền hình truyền thống không chỉ nằm ở trí tuệ nhân tạo. Nó còn nằm ở sự thay đổi thói quen xem, khán giả trẻ ngày càng ưa chuộng các video ngắn trên điện thoại thông minh của họ. “Nhiều người hiện dành những khoảnh khắc quý giá của mình cho các video ngắn, vốn đã trở nên phổ biến trong đời sống giải trí của chúng ta, buộc chúng ta phải tập trung hơn vào việc sản xuất những tác phẩm thực sự chất lượng cao,” ông nói.