Christopher Abbott vai Adam Trask và Florence Pugh vai Cathy Ames

Năm 2020, Zoe Kazan bắt đầu một dự án sáng tác trên chiếc máy tính mới. Cô dùng máy để viết nhiều đến nỗi sang năm 2024, máy tính gần như hỏng hẳn. Cô tập trung đến mức ba chữ cái trên bàn phím bắt đầu bị mòn: “C”, “A”, và “L”, tượng trưng cho Cathy, Adam và Lee, ba nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết East of Eden. “Những phím đó mất chữ luôn, hay thế chứ,” Kazan nói với người viết. “Tôi đã bào cạn cái máy tính. Giờ thì nó chết rồi.”

Chiếc máy tính xách tay của cô không chết vô ích. Vào ngày 1 tháng 10 năm nay, Netflix đã công chiếu bản chuyển thể hoành tráng của Kazan từ tiểu thuyết của John Steinbeck, một tác phẩm đồ sộ nhưng dễ đọc, chứa đựng nhiều chủ đề nặng nề. East of Eden “nói về thừa kế và di sản, về cách quá khứ ảnh hưởng đến tương lai, và cách bạn giải phóng bản thân,” Kazan nói. Điều này cũng giúp giải thích tại sao cô muốn tạo dấu ấn riêng trong tác phẩm này.

Kazan lần đầu tiếp xúc với cuốn sách ở tuổi mới lớn, cô phải lòng nó ngay lập tức: “Tôi nhớ mình đã đọc to những đoạn tôi thích cho bố mẹ nghe, chắc chắn là với giọng rất khó nghe. Tôi cuốn hết mình vào sách.” Mãi đến sau khi đọc xong, cô mới xem bộ phim chuyển thể năm 1955 East of Eden, do ông nội cô, Elia Kazan, đạo diễn.

Mike Faist trong vai Charles Trask, Christopher Abbott trong vai Adam Trask, và Florence Pugh trong vai Cathy Ames

Bộ phim đó nổi tiếng nhất vì đã đưa James Dean thành danh. Nhưng đối với một người hâm mộ Steinbeck thì thực sự còn nhiều điều chưa được như ý. “Tôi nhớ mình đã rất ngạc nhiên là phim không bám sát tác phẩm gốc,” Kazan trẻ nói. Bộ phim chỉ bao gồm một phần nhỏ của tiểu thuyết; “một số nhân vật yêu thích của tôi thực sự không xuất hiện trong phim hoặc bị gạt ra lề. Tôi nhận ra ngay đây là một tác phẩm hoàn toàn khác so với cuốn sách.”

Vậy là Kazan đã quan sát và chờ đợi cho đến khi cô trở thành một diễn viên và biên kịch có tiếng. Cô nói với người đại diện rằng nếu có thể mua được bản quyền, cô muốn được cân nhắc giao thực hiện một bản chuyển thể mới, mặc dù vào thời điểm đó việc cố gắng giành lấy quyền sở hữu tác phẩm cho riêng mình khiến cô thấy sợ hãi. Ngay cả sau khi trình bày tầm nhìn của mình và bán dự án cho Netflix, cô vẫn nghĩ cần một đạo diễn hạng A để chỉ đạo loạt phim. “Một người để tôi núp sau lưng,” cô nói. “Để tự chịu trách nhiệm thì tôi phải thực sự bản lĩnh.”

Thế thì cũng rất giống với bối cảnh của cuốn sách East of Eden. Tác phẩm kể những câu chuyện đan xen của hai gia đình, gia đình Hamilton (di cư từ Ireland đến thung lũng Salinas quen thuộc của Steinbeck) và gia đình Trask (chuyển đến California từ Bờ Đông), qua nhiều thế hệ. Cũng lấy đôi chút cảm hứng từ sách Sáng Thế Ký, với không chỉ một mà hai cặp anh em có câu chuyện tương tự Cain và Abel: Charles và Adam Trask, và cặp song sinh của Adam, Cal và Aron.

Florence Pugh vai Cathy Ames

Nhân vật phản diện chính trong câu chuyện là mẹ của Cal và Aron, Cathy Ames, được Steinbeck giới thiệu một cách khó quên: “Tôi tin rằng trên đời này có những con quái vật được sinh ra từ cha mẹ là con người,” ông viết. “Nếu một gene bị biến dạng hoặc một quả trứng dị hình có thể tạo ra những con quái vật về thể xác, thì liệu quá trình tương tự có thể tạo ra một tâm hồn dị hình hay không?” Cathy chính là một con quái vật như vậy, đội lốt cô gái xinh đẹp, ngây thơ — ít nhất là theo lời Steinbeck.

Kazan có góc nhìn khác. Cô nói rằng nhân vật này “khác biệt hoàn toàn so với bất kỳ nhân vật nào tôi từng đọc trước giờ. Sự ích kỷ của cô ấy rõ ràng và dứt khoát chứ không che đậy giấu diếm khiến tôi thấy cực kỳ cuốn hút.” Cô cũng bị cuốn hút bởi mối liên kết giữa Steinbeck và đứa con tinh thần của ông — tác phẩm dần tự sinh ra thứ sức mạnh kỳ diệu khiến ngay cả người tạo ra nó cũng phải ngỡ ngàng. Trong những bức thư Steinbeck viết cho biên tập viên của ông, sau này được tập hợp lại thành một cuốn sách có tên Journal of a Novel, “ông ấy bắt đầu bằng câu, ‘Tôi sẽ viết về một con quái vật khác hoàn toàn tất cả quái vật các bạn từng thấy,’” Kazan giải thích. “Và chỉ trong vòng 80 trang nhật ký đó, ông đã nói, ‘Tôi nghĩ tôi là Cathy. Cathy là tôi. Có lẽ tôi là con quái vật ấy.’ Sự hiện diện của cô ấy quá mạnh mẽ, và xem ra đã chiếm lấy toàn bộ cuốn sách.” Đến cuối cuốn tiểu thuyết, Steinbeck dường như đang phải vật lộn với sức mạnh áp đảo của Cathy: “Tôi nghĩ ông trừng phạt cô ấy, theo một cách nào đó, vì cô có quá nhiều quyền tự quyết. Cảm giác như ông đang cố gắng đặt cô ấy về đúng chỗ của mình.”

Christopher Abbott vai Adam Trask và Mike Faist vai Charles Trask trong tập 1

Khi chuyển thể cuốn sách, Kazan muốn trao cho Cathy một sự công nhận — chứ không phải tạo ra một phiên bản xét lại East of Eden, mà là tập trung vào góc nhìn của Cathy và thực sự cố gắng hiểu điều gì có thể khiến một người làm những điều khủng khiếp như thế. (Và cô ấy đã làm những điều khá khủng khiếp.) Muốn vậy, cô cần một diễn viên có khả năng thổi hồn vào người phụ nữ đặc biệt phức tạp, thường bị hiểu lầm.

Florence Pugh bước vào. Kazan bắt đầu thực hiện bản chuyển thể của mình năm 2020, sau khi xem màn trình diễn đau đớn của Pugh trong Midsommar; ngay từ đầu, cô biết Pugh chính là Cathy cô cần. Năm 2021, nữ diễn viên đồng ý tham gia dự án, mang đến cho Kazan điểm tựa vững chắc. “Tôi cảm thấy dự án sẽ thành công ngay từ giây phút Florence nói đồng ý,” cô nói.

Kazan cho biết, Pugh — cũng đảm nhận điều hành sản xuất phim bộ này — đã tìm thấy tính nhân văn bên trong Cathy mà không làm mất đi sự gai góc của một trong những tâm lý phức tạp nhất trong văn học. “Với tôi quan trọng là không làm cho nhân vật trở nên dễ mến hơn hay bào chữa cho cô ấy — tìm thấy sự mềm mại, dịu dàng và tính nhân văn mà không thay đổi bản chất cốt lõi của người này.”

Mike Faist vai Charles Trask

Kazan đã dành ba năm tiếp theo để viết và viết lại; đọc lại Kinh Thánh và Paradise Lost để tìm cảm hứng; chờ đợi cuộc đình công của các nhà biên kịch và diễn viên qua đi để lịch trình bận rộn của Pugh có chỗ trống mà bắt đầu quay phim; và xây dựng dàn diễn viên còn lại. Bộ phim cần một Adam vừa mạnh mẽ vừa nhạy cảm, một người có thể cân được Pugh: “Tôi thực sự tìm kiếm một diễn viên vẻ ngoài nam tính nhưng bên trong thì mềm mại.” Cô đã tìm thấy điều đó ở Christopher Abbott, từng được đề cử giải Tony — mặc dù cô nói ban đầu Abbott không chắc cô giao đúng vai cho anh. “Anh gọi điện cho tôi và nói, ‘Ý cô là vai Charles chứ?’”

Vào vai người em trai bất ổn của Adam, người đàn ông có cảm xúc sâu sắc nhưng không biết cách thể hiện, Kazan đã chọn ngôi sao của Challengers, Mike Faist: diễn viên có khả năng diễn xuất hình thể rất tài tình dù là nhảy múa, chơi tennis, hay chỉ đơn giản là liếc trộm. Thú vị nhất là, đối với cô Faist và Abbott giống như hai mặt của một đồng xu. Mặc dù không có khoảnh khắc nào trong phim mà các diễn viên đổi vai cho nhau theo kiểu True West, “Tôi nghĩ Adam có thể đóng vai Charles và Charles của chúng ta có thể đóng vai Adam.” East of Eden là câu chuyện về những cặp đối lập — và làm sao thoát ra. “Và thực tế, khi tuyển diễn viên cho Cal và Aron, tôi đã yêu cầu tất cả các diễn viên đọc cả hai vai, bởi vì cảm giác ‘người này có thể đóng vai nào cũng được’ với tôi là rất quan trọng.”

Pugh đã tìm thấy tính nhân văn bên trong Cathy mà không làm mất đi sự gai góc của một trong những tâm lý phức tạp nhất trong văn học

Nhưng trước tiên, Kazan cần phải tìm người đảm nhận vai diễn có lẽ là khó nhất trong East of Eden: Lee, người hầu người Mỹ gốc Hoa, về cơ bản đã nuôi dạy các con trai của Adam sau khi Cathy bỏ rơi gia đình. Khi nhân vật này lần đầu xuất hiện trong tiểu thuyết của Steinbeck, anh ta nói thứ tiếng Anh bồi cường điệu, mang tính kỳ thị. Theo thời gian, người đọc nhận ra rằng Lee nói năng như vậy với người da trắng vì biết họ mong đợi ở anh như vậy; trên thực tế, anh tự học rất giỏi, ăn nói lưu loát và cuối cùng được tiết lộ là trung tâm đạo đức của tiểu thuyết. “Ở một khía cạnh nào đó, Steinbeck đã hình dung anh ta rất đầy đủ,” Kazan nói. “Và ở một khía cạnh khác, khi bạn đọc cuốn sách sẽ thấy nổi bật lên chủ nghĩa phân biệt chủng tộc của người Mỹ da trắng giữa thế kỷ 20.”

Elia Kazan đã loại Lee ra khỏi phim điện ảnh East of Eden. Zoe Kazan biết rằng anh sẽ là nhân vật then chốt trong phim bộ của cô. “Không phải là để đề cao nhân vật da màu duy nhất đóng vai trò trung tâm trong cuốn sách này,” cô nói. “Nhưng anh ấy là một động cơ thúc đẩy cốt truyện và là một nhân vật rất thú vị. Tôi muốn gạt bỏ đi những yếu tố phân biệt chủng tộc gây xao nhãng và tôn trọng tính nhân đạo mà Steinbeck đã hướng tới — nhưng đồng thời có thể đi xa hơn ông nữa.”

Lee Hoon (trái) vai Lee và Ciarán Hinds vai Samuel Hamilton

Cô đã thuê tiểu thuyết gia Alexander Chee viết kịch bản cho một tập phim, trong đó Lee trở về quê hương San Francisco, minh họa đầy đủ một sự kiện mà Steinbeck chỉ đề cập thoáng qua. Do hạn chế về ngân sách, tập phim đó chỉ còn lại vài cảnh, nhưng việc viết kịch bản vẫn là một bài tập hữu ích — giúp Kazan “khai thác những tiềm ẩn trong câu chuyện của Lee mà có tương đồng về chủ đề trong diễn biến tâm lý của các nhân vật khác.”

Hollywood (vẫn) chủ yếu là người da trắng. “Vì nạn phân biệt chủng tộc tràn lan trong ngành công nghiệp này,” Kazan nói, “nên có rất ít diễn viên người Mỹ gốc Á thành danh.” Vì vậy, Kazan và nhóm của cô đã tiến hành một cuộc tìm kiếm lên tới hàng trăm người cho vai diễn này. Mặc dù Lee Hoon, từng diễn trên sân khấu Broadway và đóng trong phim bộ Banshee của Cinemax, ngay lập tức là ứng viên nổi bật, Kazan vẫn do dự khi chọn anh vì gốc Hàn Quốc của anh. Cuộc trò chuyện với nam diễn viên đã xua tan những lo ngại của cô. “Anh ấy nói, ‘Tôi không chỉ coi đây là câu chuyện của người Mỹ gốc Hoa, mà còn là câu chuyện của người Mỹ gốc Á. Và đó là câu chuyện của cha tôi, khi ông đến đất nước này; đó là câu chuyện của tôi; và đó cũng là câu chuyện của con trai tôi.’ Và tôi đã nghĩ, ‘Ồ, một lời giải thích tuyệt vời.’”

Bộ phim cần một Adam vừa mạnh mẽ vừa nhạy cảm, một người có thể cân được Pugh. Kazan đã tìm thấy điều đó ở Christopher Abbott

Cuối cùng là cặp song sinh Trask: chàng trai vàng Aron và chàng trai trầm tính, ủ rũ Cal. Thú vị là hai vai này do hai diễn viên trẻ cùng tên đảm nhận: Joe Anders (vai Aron) và Joseph Zada (vai Cal). Anders, con trai cả của Kate Winslet, được chọn đầu tiên. Kazan đã cho một vài ứng viên tiềm năng cho vai Cal đọc kịch bản qua Zoom với anh ấy — “không lý tưởng cho lắm” — và cuối cùng, đoàn làm phim đã tìm được Zada, đang đóng chính trong phim bộ We Were Liars của Prime Video và sau này được chọn vào vai phiên bản trẻ hơn của nhân vật do Woody Harrelson thủ vai trong phần tiền truyện của Hunger Games, Sunrise on the Reaping.

Zada, mà Kazan gọi là “Jojo”, đã thể hiện đúng những gì cô muốn thấy ở Cal: “gai góc, dịu dàng, căm hận bản thân và khôn ngoan.” Quan trọng hơn, anh không hề bắt chước James Dean khi thử vai — và giống như Anders, xem ra anh rất thoải mái trong một phim bộ cổ trang. “Với các diễn viên tuổi thiếu niên là rất khó khi bạn muốn họ cảm được thời đại để có thể diễn như thật,” Kazan nói. “Nhưng tôi nghĩ, tôi thực sự không muốn họ có ‘khuôn mặt iPhone.’ Tôi thực sự muốn họ cảm thấy mình thuộc về thập niên 1910.”

cặp song sinh Trask: Joe Anders vai Aron (trái) và Joseph Zada trong vai Cal

Quá trình quay phim bắt đầu vào tháng 10 năm 2024 tại New Zealand — mặc dù điều đó khiến người con của Los Angeles cảm thấy tiếc nuối vì không thể quay phim ở California. “Tôi cảm thấy mình được sinh ra từ đất như một bông hoa anh túc California vậy,” cô nói. “Và thực tế về ngân sách thì chúng tôi không đủ khả năng để quay phim [ở đó].” Sáu tháng sau, vừa kịp lúc Kazan đến xem bạn thân Betty Gilpin kết thúc vai diễn trong vở Oh, Mary! trên sân khấu Broadway, quá trình quay phim đã kết thúc. Và giờ đây, khoảng 17 tháng sau khi quá trình sản xuất hoàn tất — và khoảng sáu năm sau khi Kazan đập hộp chiếc máy tính mới và bắt đầu gõ — bộ phim được ra mắt.

Đối với Kazan đây là khoảnh khắc trọng đại — không chỉ vì East of Eden là một trong những cuốn sách yêu thích của cô, và không chỉ vì cô đã chuyển thể tác phẩm mà ông nội cô đã biến thành một trong những bộ phim nổi tiếng nhất thập niên 1950, mà còn vì cô có thể đồng cảm sâu sắc với câu chuyện về sức mạnh phức tạp của lịch sử gia đình. Không lâu sau khi cô đọc cuốn sách của Steinbeck lần đầu tiên, Viện Hàn lâm đã tuyên bố kế hoạch trao giải Oscar danh dự cho Elia Kazan. Một bộ phận lớn trong ngành phản ứng dữ dội bởi vì, ở đỉnh cao sự nghiệp, Elia Kazan đã làm chứng trước Ủy ban Hoạt động chống Mỹ của Hạ viện, cung cấp tên của tám người bạn, giống như ông, từng là thành viên của Đảng Cộng sản Mỹ. Mặc dù Viện Hàn lâm vẫn giữ nguyên quyết định, trao giải thưởng cho đạo diễn tại lễ trao giải Oscar năm 1999, nhưng một số người tham dự đã cố tình ngồi yên và từ chối vỗ tay khi ông bước lên sân khấu.

Zoe Kazan (cạnh máy quay) trên phim trường East of Eden 2026 của Netflix

“Có rất nhiều sự phẫn nộ,” cháu gái vị đạo diễn nhớ lại. “Và theo một cách nào đó, nó giống như khóa học cấp tốc về lịch sử gia đình tôi, tìm hiểu thẳng các khía cạnh nghệ thuật và chính trị trong di sản của ông nội tôi.” Thế mới đưa cô đến con đường tạo ra East of Eden, và cô hy vọng nó có thể khơi gợi một hành trình khám phá bản thân tương tự cho những người khác. “Tôi muốn mọi người sau khi xem xong sẽ nói về bản thân họ, về gia đình họ, về lịch sử của chính họ, về tình yêu và những thất bại của họ,” cô nói. “Bạn muốn ai đó phải trăn trở như bạn đã phải trăn trở.”