Khi ngành công nghiệp điện ảnh vật lộn với ảnh hưởng của công nghệ AI ngày càng lớn, chính phủ Hàn Quốc đang nỗ lực cân bằng giữa việc hỗ trợ công nghệ và bảo vệ hãng phim.

Cảnh trong phim Steelay, phim khoa học viễn tưởng thuần AI dài 90 phút theo chân Kang, con trai của một kỹ sư lỗi lạc từng tạo ra Aira, con robot có khả năng tự đưa ra quyết định

Đúng, “rác AI” là có thật, quan chức hàng đầu về chính sách AI của Hàn Quốc thừa nhận, và đúng, làn sóng nội dung do AI tạo ra trên mạng có thể gây “tác động bất lợi”. Đồng thời, trên cương vị phó chủ tịch Ủy ban Chiến lược AI Quốc gia, Ha Jung Woo đang thúc việc mở rộng khả năng tiếp cận công cụ sản xuất AI cho các nhà sáng tạo video và phát triển công nghệ nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào các nền tảng AI nước ngoài.

Tình thế lưỡng nan đó đã phơi bày rõ nét tại một cuộc họp báo ở Seoul sau buổi chiếu Steelay, bộ phim được thực hiện hoàn toàn bằng công nghệ AI. Phát biểu của Ha Jung Woo về rác AI — thuật ngữ dùng để miêu tả nội dung kém chất lượng do AI tạo ra — khi ông trả lời các câu hỏi của phóng viên trải dài từ vấn đề phân chia lợi nhuận giữa công ty công nghệ và nhà sáng tạo có tác phẩm từng được dùng để huấn luyện mô hình AI, cho đến việc ai nên nắm giữ bản quyền nội dung đó.

Nhưng còn một câu hỏi cốt lõi khác: Có thật là khán giả muốn xem phim do AI tạo ra không? Và nếu những bộ phim như vậy không thể trụ ở phòng vé, thì chính phủ có nên tiếp tục đầu tư vào chúng nữa không?

Cảnh trong phim Steelay

Đám đông phản đối AI

Steelay là phim khoa học viễn tưởng dài 90 phút theo chân Kang, con trai của một kỹ sư lỗi lạc từng tạo ra Aira, con robot có khả năng tự đưa ra quyết định. Sau khi Aira bắt đầu xem con người là mối đe dọa và nổi loạn, Kang, khoác lên bộ giáp chiến đấu Steelay, lên đường giải cứu cha mình, người có khả năng khôi phục Aira về trạng thái ban đầu, đã bị bắt cóc.

Theo Công ty Laon, đơn vị đồng sản xuất Steelay, phim được hoàn thành trong vòng sáu tháng với kinh phí dưới 1 tỉ won (743.000 USD).

Dựa trên các tính toán thông thường trong ngành, một phim với tổng chi phí 1 tỉ won thường cần khoảng 300.000 lượt vé để thu hồi vốn, mặc dù điểm hòa vốn thực tế sẽ phụ thuộc vào chi phí quảng bá và doanh thu từ các nguồn khác.

Vẫn còn phải chờ xem Steelay, phát hành vào ngày 14 tháng 10, có đạt được ngưỡng đó hay không.

Cảnh trong phim Man in Hanbok

Đây không phải là phim điện ảnh đầu tiên của Hàn Quốc được sản xuất hoàn toàn bằng AI. I’m PoPo, được quảng bá là tác phẩm AI đầu tiên của quốc gia này, và Man in Hanbok — cả hai đều có thời lượng nhỉnh hơn 60 phút một chút — đã ra rạp vào tháng 5.

Cả hai bộ phim đều bị rút khỏi rạp sau chưa đầy hai tuần công chiếu. I’m PoPo thu hút được 781 lượt khán giả, trong khi Man in Hanbok thu hút được 640 lượt khán giả, theo dữ liệu Hội đồng Điện ảnh Hàn Quốc tổng hợp.

Phản ứng của giới phê bình cũng khá gay gắt. Viết cho tạp chí điện ảnh Cine21, nhà phê bình Lee Yong Cheol chấm I’m PoPo 5 trên 10 điểm, ghi nhận vì “ý nghĩa như một điểm khởi đầu.” Ông chấm Man in Hanbok 3 trên 10 điểm, gọi đó là “nỗ lực thái quá xuất phát từ trí tưởng tượng thái quá.”

Một cảnh trong The House của CJ ENM, phim kinh dị do Google Cloud Korea sản xuất

Hai phim này nằm trong chuỗi tác phẩm được làm hoàn toàn hoặc chủ yếu bằng AI xuất hiện liên tục một cách bất thường ở Hàn Quốc. So với Hollywood, nơi các hãng phim lớn chủ yếu sử dụng AI tạo sinh có chọn lọc trong quy trình sản xuất phim truyền thống, Hàn Quốc đã nhanh chóng thử nghiệm AI làm phim hoàn chỉnh.

The House của CJ ENM, phim kinh dị dài 60 phút kết hợp giữa diễn viên thật với hình ảnh do AI tạo ra, ra mắt trên Tving vào tháng 5. Raphael, phim truyện dài 80 phút làm hoàn toàn bằng AI tạo sinh, được giới thiệu tại Hội chợ phim Cannes cũng trong tháng đó và dự kiến ra rạp cuối năm nay.

Steelay có tham vọng lớn hơn về quy mô so với các phim AI chiếu rạp trước đó của Hàn Quốc. Với thời lượng 90 phút, phim dài hơn cả I’m PoPo lẫn Man in Hanbok, đồng thời nỗ lực thể hiện một câu chuyện hành động khoa học giả tưởng nhiều kỹ xảo mà không dùng đồ họa vi tính truyền thống. Các nhà sản xuất cho biết họ đã lựa chọn khoảng 13.000 đoạn clip do AI tạo ra cho bản phim cuối cùng, loại bỏ thậm chí nhiều đoạn clip hơn thế trong quá trình làm phim.

Cảnh trong phim I’m PoPo

Phần lớn sự chú ý dành cho các dự án này đều xoay quanh việc AI có thể tác động ra sao đến kinh tế làm phim. Đạo diễn Kim Il Dong của phim I’m PoPo đã hoàn thành tác phẩm trong khoảng hai tháng mà không cần diễn viên hay êkíp sản xuất truyền thống, tuyên bố tại cuộc họp báo rằng bộ phim này đánh dấu “khởi đầu kỷ nguyên làm phim cá nhân.”

Trong khi đó, Steelay, lại quảng cáo mức kinh phí dưới 1 tỉ won như một kỳ tích. Con số này chưa bằng một phần tám chi phí sản xuất trung bình 8,36 tỉ won, chưa tính chi phí quảng bá, cho một phim thương mại Hàn Quốc vào năm 2025, theo ước tính của tổ chức xếp hạng tín dụng NICE Investors Service.

Nhưng như nhà phê bình văn hóa Sung Sang Min đã chỉ ra, “cắt giảm chi phí sản xuất chỉ có ý nghĩa đối với những người làm phim.”

“Về phần khán giả, vấn đề không phải là phim có dùng AI hay không — mà là phim có đủ hấp dẫn để xứng đáng với thời gian và tiền bạc của họ hay không,” ông nói.

Raphael, phim truyện dài 80 phút làm hoàn toàn bằng AI tạo sinh, được giới thiệu tại Hội chợ phim Cannes dự kiến ra rạp cuối năm nay

Ông so sánh chiến dịch quảng bá xung quanh các phim làm bằng AI với những ngày đầu của điện ảnh kỹ thuật số, khi chính công nghệ — thay vì bản thân bộ phim — thường được coi là điểm thu hút để bán hàng.

“Về công nghệ thì có ý nghĩa đấy, nhưng khán giả chưa bao giờ đến rạp chỉ vì phim được làm bằng AI,” Sung Sang Min nói.

Sự hoài nghi không chỉ dừng lại ở phim điện ảnh, khi mà hình ảnh và video do AI tạo ra ngày càng dễ sản xuất và nhan nhản trên mạng.

Một cuộc khảo sát 1.000 người trưởng thành do công ty thăm dò dư luận Hankook Research thực hiện vào tháng 12 năm ngoái cho thấy chỉ 15% có cái nhìn tích cực về hình ảnh và video do AI tạo ra, so với 32% đánh giá tiêu cực. Trong số những người phản hồi từ 18 đến 29 tuổi, tỷ lệ tiêu cực tăng lên 47%, trong khi chỉ có 14% đón nhận tích cực.

Steelay có tham vọng lớn hơn về quy mô so với các phim AI chiếu rạp trước đó của Hàn Quốc

Sung Sang Min chỉ ra hai nguyên nhân chính dẫn đến phản ứng này: nỗi lo ngại AI có thể thay thế công việc của người làm sáng tạo và cảm giác thất vọng trước sự rập khuôn, mang tính đại trà của phần lớn nội dung do AI tạo ra.

“Nếu AI cứ tiếp tục tạo ra các phong cách cơ bản giống nhau mà không có tư duy hay nỗ lực gì, công chúng sẽ quay lưng,” ông nói.

Gói hỗ trợ lớn nhất từ chính phủ Hàn Quốc dành cho nội dung AI

Bất chấp sự dè chừng đó, chính phủ Hàn vẫn đang thúc đẩy mở rộng việc ứng dụng AI trong toàn ngành công nghiệp nội dung.

Ha Jung Woo, Phó chủ tịch Ủy ban Chiến lược AI quốc gia, phát biểu tại sự kiện kỷ niệm một năm thành lập ủy ban này ở Seoul Square, trung tâm Seoul, vào ngày 8 tháng 9

Vào tháng 1, Ủy ban Chiến lược AI Quốc gia đã công bố kế hoạch hành động kêu gọi áp dụng AI rộng rãi hơn trong toàn ngành, cũng như việc ban hành luật giúp các công ty có pháp lý rõ ràng hơn khi sử dụng tài liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình AI. Cũng trong tháng đó, Hội đồng Điện ảnh Hàn Quốc (Kofic) đã triển khai chương trình mới nhằm hỗ trợ 38 phim điện ảnh và phim ngắn dựa trên AI, trong khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Cơ quan Nội dung sáng tạo Hàn Quốc đang đầu tư mức kỷ lục 19,8 tỉ won vào các chương trình sản xuất nội dung AI trong năm nay. Sự hỗ trợ kéo dài từ các dự án giai đoạn đầu đến các tác phẩm hướng tới thị trường toàn cầu.

Động thái này đã vấp phải sự phản đối từ giới sáng tạo. Phản ứng kế hoạch hành động của ủy ban, 16 tổ chức sáng tạo nội dung và văn hóa đã cáo buộc chính phủ ưu tiên quyền truy cập tác phẩm có bản quyền của các công ty AI hơn là quyền lợi của nhà sáng tạo. Trong một tuyên bố chung, các nhóm này lập luận rằng cách tiếp cận này có thể cho phép các công ty AI sử dụng các tác phẩm có bản quyền “mà không gặp rào cản pháp lý” và thực tế là “miễn phí.”

Ha Jung Woo, phải, phó chủ tịch Ủy ban Chiến lược AI quốc gia, trả lời câu hỏi tại cuộc họp báo sau buổi chiếu Steelay ở rạp CGV thuộc quận Yongsan, trung tâm Seoul, vào ngày 7 tháng 9. Từ trái sang là đạo diễn Seol Woo In, giám đốc điều hành Ham Seul Gi của AI Know Studio và Ha Jung Woo

Tại sự kiện, Ha Jung Woo cho biết sự hỗ trợ của chính phủ nên tập trung vào hai lĩnh vực: cho các nhà sáng tạo tiếp cận ổn định các công cụ AI và giảm chi phí sử dụng để có nhiều người có thể tham gia vào lĩnh vực này hơn. Hàn Quốc hiện thiếu các công cụ tạo video nội địa đủ sức cạnh tranh, ông nói, khiến các nhà sáng tạo pphụ thuộc vào các dịch vụ nước ngoài nơi mà những chính sách về cập nhật, giá cả và cấp phép có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất.

Steelay là một ví dụ cho thấy sự phụ thuộc đó. Khoảng 500 đến 600 triệu won — hơn một nửa tổng kinh phí của phim — đã được chi cho các công cụ AI tạo sinh, theo Ham Seul Gi, người đứng đầu AI Know Studio, đơn vị đồng sản xuất và đảm nhận mảng AI cho phim. Dự án này nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ dưới hình thức không gian làm việc do Ủy ban điện ảnh Seoul cung cấp.

Đạo diễn phim, Seol Woo In, cho biết “thách thức lớn nhất” với êkíp sản xuất là tình trạng nay thay mai đổi của các bản cập nhật công cụ AI nước ngoài, vì những thay đổi đối với công cụ hoặc chính sách sử dụng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và ngân sách sản xuất.

Steelay nỗ lực thể hiện một câu chuyện hành động khoa học giả tưởng nhiều kỹ xảo mà không dùng đồ họa vi tính truyền thống

“Có thời điểm, một phiên bản mới của công cụ được phát hành khi chúng tôi đã hoàn thành phim khoảng 90%, vì vậy chúng tôi phải kiểm tra lại và thực hiện các chỉnh sửa bổ sung,” Seol Woo In nói.

Tuy nhiên, các nhà tạo Steelay lập luận rằng chính phủ không nên dừng hỗ trợ ngay khi một bộ phim AI được hoàn thành. Ham Seul Gi cho biết các chương trình hiện tại có xu hướng hỗ trợ dự án trong khâu sản xuất, nhưng lại ít hỗ trợ khi tác phẩm hoàn thiện tiến ra thị trường và phải tự tìm kiếm khán giả.

Các nhà làm phim cho rằng việc đưa Steelay đến với khán giả thì tự thân đã có giá trị, kể cả khi công nghệ chưa thực sự hoàn hảo, bởi việc phát hành những dự án như vậy có thể tạo ra cơ hội cho các nhà làm phim khác và góp phần xây dựng thị trường cho phim làm bằng AI.

Một buổi chiếu thử ẩn danh dành cho Steelay — tác phẩm được sản xuất bằng các công cụ AI trong suốt toàn bộ quá trình làm phim — đã diễn ra vào ngày 7 tháng 9 tại rạp CGV Yongsan I-Park Mall ở quận Yongsan, Seoul. Những người tham dự đang nhận vé

“Nếu một bộ phim không bao giờ được công chiếu rộng rãi, sẽ không có tiền lệ nào để tiếp tục phát triển,” Ham Seul Gi nói. “Không có những hình mẫu đó, ngành công nghiệp này không thể phát triển được.”