Trong phần lớn lịch sử của Hollywood, từ “diễn viên” đâu cần phải giải thích.
Diễn viên tìm kiếm cảm xúc thật trong cuộc sống tưởng tượng. Họ cộng tác
với đạo diễn và bạn diễn, chịu đựng cuộc gọi lúc 4 giờ sáng và nếu mọi
việc suôn sẻ, họ sẽ cảm ơn người đại diện của mình khi nhận giải thưởng.
Tilly Norwood không làm những việc đó. Bởi vì Tilly nên vóc nên hình bằng mã và pixel.

|
Tilly Norwood nên vóc nên hình bằng mã và pixel
|
Cái tin Tilly — nhân vật do AI tạo ra ra mắt năm ngoái trong bối cảnh
phản ứng dữ dội từ các diễn viên và nghiệp đoàn — sẽ đóng vai chính
trong bộ phim sắp ra mắt có tên
Misaligned đã gây tranh luận
không chỉ về tác động của AI đối với công ăn việc làm ở Hollywood mà còn
về một điều thậm chí cơ bản hơn: Tilly chính xác là gì? Một số phản đối
việc gọi ký tự kỹ thuật số là “cô” hoặc “cô ấy”. Những người khác bác
bỏ ý kiến cho rằng có thể gọi Tilly là diễn viên.
Cuộc tranh luận nhanh chóng lan sang những bình luận của độc giả bên dưới bài viết
Los Angeles Times
đưa tin về dự án. Một người bình luận kêu gọi các nhà báo “đừng viết về
thứ này như thể nó là một con người.” Người khác hỏi: “Đây chẳng phải
chỉ là phim hoạt hình sao?” Người thứ ba phản đối: “Cô ấy KHÔNG phải là
Diễn viên AI, cô ấy là Chương trình Phần mềm AI.” Nhưng không phải ai
cũng lùi bước. “Tôi sẽ mua vé,” một độc giả viết. “Cô ấy rất xinh đẹp.”
Tổng hợp lại, các phản ứng cho thấy ngôn ngữ xung quanh AI đã trở nên bát nháo thế nào. Chưa ai từng nhầm Woody trong
Toy Story với Tom Hanks hay Elsa trong
Frozen
với Idina Menzel, hay cho rằng bản thân các nhân vật này xứng đáng nhận
giải thưởng diễn xuất. Khái niệm Tilly đang kiểm chứng liệu những giả
định đó còn đúng hay không. Nếu khán giả khóc cười trước những gì họ
nhìn thấy trên màn ảnh, ai xứng đáng được ghi nhận — AI, nhà làm phim
đằng sau nó hay cả hai? Và chính xác thì diễn xuất từ đâu mà ra?

|
Tilly chính xác là gì? Một số phản đối việc gọi ký tự kỹ thuật số là
“cô” hoặc “cô ấy”. Những người khác bác bỏ ý kiến cho rằng có thể
gọi Tilly là diễn viên
|
Phát biểu qua cuộc gọi trực tuyến từ trụ sở chính ở London của Particle6
— công ty khởi nghiệp giải trí AI đã phát minh ra Tilly — Eline van der
Velden, từng là diễn viên trước khi chuyển sang làm phim và AI, cho
biết cô hiểu tại sao nhiều diễn viên lại phản ứng mạnh như vậy.
“Tôi
hiểu hết nỗi sợ hãi,” cô nói. “Khi lần đầu tiên AI xuất hiện tôi cũng
sợ như vậy. Tôi không phát minh ra công nghệ. Tôi không ước có công nghệ
trên đời. Nhưng nó đã có rồi. Chỉ có bắt tay vào cuộc đối phó thôi chứ
còn biết làm sao.”
Lấy bối cảnh trong một thế giới kỹ thuật số
siêu thực mà những người sáng tạo ra nó gọi là “Tillyverse” và được miêu
tả là phim tâm lý-hài tuổi mới lớn, kế hoạch theo chân Tilly, một thực
thể AI không có trải nghiệm sống của riêng mình và dần dần phát triển
những ham muốn, tham vọng và thậm chí cả sự xấu hổ khi ngày càng trở nên
giống con người hơn.

|
Nhiều kịch bản khác nhau đã được sáng tác cho Tilly Norwood: phim
hài lãng mạn, phim chính kịch và phim độc lập. Hình ảnh này được tạo ra
bằng AI
|
Van der Velden so sánh Tilly với một nhân vật như Cô bé Lọ Lem. Cũng
giống như khán giả gọi công chúa Disney là “cô ấy” một cách tự nhiên,
Van der Velden lập luận rằng nghĩ về Tilly như vậy là tự nhiên. Đại từ
không quan trọng.
“Mọi người muốn gọi cô ấy thế nào thì gọi,” Van der Velden nhún vai nói. “Họ có gọi cô ấy là ‘nó’ thì tôi cũng chẳng làm sao.”
Cái
nhãn mà Van der Velden quan tâm hơn là diễn viên. Van der Velden hình
dung Tilly không phải là một nhân vật hư cấu mà là một nghệ sĩ biểu diễn
có thể xuất hiện trong bất cứ thứ gì, từ phim cổ trang, phim quái vật
cho đến video ca nhạc.
“Lý do tôi gọi cô ấy là diễn viên là vì
tôi không muốn bị giới hạn ở một nhân vật,” cô nói. “Tôi vừa tạo ra con
búp bê Barbie nhỏ của riêng mình và tôi muốn chơi đùa với cô ấy.”

|
Eline van der Velden, sáng lập và CEO của Particle6, nói: “Mọi người
muốn gọi cô ấy thế nào thì gọi.” Cái nhãn mà Van der Velden quan tâm là
diễn viên
|
Van der Velden cho biết việc tạo ra màn trình diễn Tilly là một quá
trình hợp tác kết hợp diễn xuất, câu lệnh AI và làm phim truyền thống.
Van der Velden và các diễn viên khác giúp phát triển cốt truyện, giọng
nói và đời sống cảm xúc của nhân vật, đồng thời, trong một số trường
hợp, đóng góp diễn xuất và bắt chuyển động. Sau đó, nhóm sáng tạo sẽ xem
xét và tinh chỉnh nhiều phiên bản của một cảnh do AI tạo ra trước khi
quyết định cách diễn đạt và cách nói lời thoại nào phục vụ câu chuyện
được tốt nhất.
Van der Velden nói: “Đó là lúc cần đến con mắt phê
phán của con người. Việc đưa ra lựa chọn rất quan trọng. Đó chính là
sáng tạo.”
Ngay cả những người sáng tạo không phải lúc nào cũng
biết Tilly sẽ làm gì tiếp theo. Van der Velden nói việc xem lại các
phiên bản khác nhau của một cảnh do AI tạo ra đôi khi có thể có cảm giác
giống như khám phá ra một cảnh cảm hứng bất ngờ từ diễn viên con người.
“Hôm nào tôi sẽ cho bạn xem phim cảnh lỗi,” cô nói và cười lớn. “Thành
thật mà nói, cô ấy làm những điều kỳ quặc nhất—.”

|
Van der Velden cho biết việc tạo ra màn trình diễn Tilly là một quá
trình hợp tác kết hợp diễn xuất, câu lệnh AI và làm phim truyền thống
|
Van der Velden phản đối ý kiến cho rằng Tilly nhằm thay thế diễn
viên. Cô nói: “Tôi không quan tâm việc Tilly nhận một vai có thể do diễn
viên thật đóng trong một bộ phim thực. Đúng hơn, dự án thực sự đã tạo
ra việc làm mới, bao gồm cả việc làm cho các diễn viên.
“Chúng
tôi đã tăng gấp sáu lần lực lượng lao động của mình,” cô nói về
Particle6, hiện có hơn 30 nhân viên. Van der Velden cho biết công ty
cũng đang hợp tác với các đạo diễn và nhà sản xuất Hollywood, những
người đã yêu cầu không nêu tên công khai vì sợ phản ứng dữ dội. Cô nói:
“Chúng tôi đã tạo công ăn việc làm cho các nhà làm phim, bao gồm những
diễn viên có khả năng phát triển nhân vật và cốt truyện xuất sắc — người
này sẽ nghĩ thế nào, họ sẽ nói câu thoại thế nào. Những kỹ năng đó vẫn
còn phát huy tác dụng. Đó là hiểu lầm lớn nhất.”
Các nhà phê
bình, bao gồm lãnh đạo của SAG-AFTRA, phản bác rằng sự dịch chuyển đã
diễn ra theo những cách tinh vi hơn, với các vai trò nền tảng và quảng
cáo ngày càng đầy ắp nhân vật kỹ thuật số thay vì con người biểu diễn.
Đối với nghiệp đoàn diễn viên, sự phản đối không chỉ là một vai diễn đơn
lẻ hay quảng cáo do AI tạo ra. Mà thế nào là diễn xuất.

|
Tilly Norwood ra mắt video ca nhạc ‘Take the Lead’: “Tôi là công cụ đấy, nhưng tôi có cuộc sống”
|
“Hãy nói rõ: Tilly Norwood không phải là con người,” chủ tịch SAG-AFTRA
Sean Astin và Giám đốc điều hành quốc gia Duncan Crabtree-Ireland đồng
viết trong một thông điệp tháng 10 năm ngoái gửi tới các thành viên.
“Đó là một cấu trúc tổng hợp được tạo ra bằng phần mềm.” Họ lập luận
rằng những hệ thống như vậy được xây dựng dựa trên tác phẩm của vô số
nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp mà không có sự cho phép, ghi công hay
bồi thường của họ, và khán giả cuối cùng không kết nối với các thuật
toán mà với các nghệ sĩ vì “biểu diễn luôn là tấm gương phản chiếu tính
nhân văn chung của chúng ta.”
Diễn viên Justine Bateman thậm chí còn có quan điểm gay gắt hơn. Nổi tiếng với vai Mallory Keaton trong phim bộ
Family Ties,
Bateman sau này trở thành nhà làm phim, lấy bằng khoa học máy tính từ
UCLA và thành lập CREDO 23, một liên hoan phim chuyên giới thiệu và
chứng nhận những bộ phim không sử dụng AI.
Đối với Bateman, có
bắt chước thuyết phục đến đâu thì chắc chắn một điều là nhân vật AI chưa
bao giờ thực sự trải qua những cảm xúc mà nó miêu tả.

|
Diễn viên và nhà làm phim Justine Bateman, người phản đối mạnh mẽ
việc áp dụng AI ở Hollywood, tin rằng vai con người đều phải do diễn
viên con người đảm nhận
|
“Đó là chuyện miễn thương lượng — nếu bạn có một nhân vật trong phim là
con người thì nhân vật đó phải do diễn viên con người thủ vai,” Bateman,
cựu thành viên hội đồng SAG-AFTRA, nói với
Los Angeles Times vào năm ngoái.
Stephen
Galloway, hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghệ thuật Điện ảnh và Truyền
thông Dodge của Đại học Chapman và là cựu tổng biên tập điều hành của
The Hollywood Reporter,
nhận thấy Tilly đang chiếm giữ một vị trí trung gian không thoải mái.
Anh ví Tilly với các nhân vật hoạt hình máy tính của Pixar — một bước
nhảy vọt công nghệ khác ban đầu vấp phải sự phản đối trước khi được chấp
nhận là hình thức trình diễn hợp pháp trên màn ảnh.
“Đúng, đó là
một kiểu biểu diễn,” Galloway nói. “Tilly không phải là một diễn viên
nhưng đó vẫn là trình diễn. Một nghịch lý kỳ lạ.”
Tuy nhiên, anh nhìn ra một khác biệt quan trọng.

|
Chúng ta đi xem phim với mong muốn được tin tưởng, và sẽ không bao
giờ tin Tilly Norwood là người thật trong một tình huống thực tế mà
chúng ta có thể xác định và quan tâm
|
“Chúng ta đi xem phim với mong muốn được tin tưởng,” anh nói. “Chúng ta
sẵn sàng gặp cùng một người ở những bối cảnh khác nhau — Brad Pitt hoặc
bất kỳ ngôi sao điện ảnh nào — bởi vì họ cho phép chúng ta giả vờ họ là
người khác và đồng cảm với họ. Khi đó là tác phẩm hoàn toàn bằng vi
tính, bạn sẽ khó mà giả vờ như vậy. Bạn sẽ không bao giờ tin Tilly
Norwood là người thật trong một tình huống thực tế mà chúng ta có thể
xác định và quan tâm. Quá giả tạo không thể chấp nhận là thật được.”
Galloway
cho biết anh đã thoáng thấy sự phản kháng đó vào mùa xuân năm nay khi
Đại học Chapman tổ chức hội nghị chuyên đề xem xét tác động của AI đối
với hoạt động giải trí. Anh nói, sau khi tài liệu quảng cáo thông báo
rằng Tilly sẽ xuất hiện, trường học tràn ngập email từ những người nhầm
tưởng rằng nhân vật AI này được giới thiệu như khóa học cao cấp do người
nổi tiếng dạy.
“Chúng tôi đã có những khóa học nâng cao với the
Rock và Ariana Grande,” anh nhớ lại. “Bỗng nhiên lan tràn câu: ‘Sao bạn
dám học khóa nâng cao với Tilly Norwood?’ Người ta khó chịu về Tilly còn
hơn là những chuyện đang diễn ra ở Washington.”

|
Nhưng không phải ai cũng lùi bước. “Tôi sẽ mua vé,” một độc giả viết. “Cô ấy rất xinh đẹp”
|
Dù Tilly có gặp phản ứng gì đi nữa, đây sẽ không là nhân vật do AI tạo
ra cuối cùng mà khán giả gặp đâu. Những người có ảnh hưởng do AI tạo ra,
các nhân vật ảo và nghệ sĩ kỹ thuật số đang sinh sôi nảy nở trên mạng,
trong khi những công ty giải trí tiếp tục thử nghiệm các nhân vật do AI
tạo ra.
Bateman lo là cuối cùng khán giả có thể ngừng quan tâm
liệu người hay AI trình diễn. Cô nói: “Nếu bạn chỉ cho người ta ăn đồ ăn
vặt rồi có đặt những món ăn đẹp mắt đạt sao Michelin trước mặt thì họ
cũng thấy xa lạ.”
Đối với Bateman, khác biệt không chỉ đơn thuần là về mặt thẩm mỹ; đó là con người.

|
AI đã học nhanh tất cả các hành vi kiểu con người — những cái nghiêng đầu, do dự và ngôn ngữ cơ thể
|
“AI đã học nhanh tất cả các hành vi kiểu con người — những cái nghiêng
đầu, do dự và ngôn ngữ cơ thể,” cô nói. “Nhưng nghe ai đó hát ‘live’ với
tài năng đó, sở hữu chất giọng đó, thì mới đáng chú ý. Nó chạm đến tâm
hồn con người.”
Dịch: © Ngô Bình @Quaivatdienanh.com
Nguồn: Los Angeles Times