Hãy cùng bước vào thế giới mang phong cách tương lai hoài cổ (retro-futuristic) của Ray Gunn — nơi mà chuyện duy nhất chắc chắn là... chẳng có gì đảm bảo bạn được an toàn cả

Brad Bird hiểu rằng sức hút của Ray Gunn đến từ sự kết hợp độc đáo: phim hoạt hình phiêu lưu của vị đạo diễn từng làm nên The Incredibles / Gia đình siêu nhân và The Iron Giant này là câu chuyện trinh thám phong cách noir, diễn ra ngay trong những góc khuất của một xã hội không tưởng đầy nắng ấm và tiến bộ khoa học. Ý tưởng kết hợp hai thể loại hoàn toàn khác biệt vào cùng một câu chuyện — nơi những thám tử tư, xã hội đen và phụ nữ quyến rũ bí ẩn kiểu cổ điển va chạm với thế giới hào nhoáng của người ngoài hành tinh và công nghệ kỷ nguyên vũ trụ luôn thôi thúc ông. Vấn đề là... chẳng ai tin vào tầm nhìn tương lai đó của ông cả.

Suốt hơn 30 năm qua Bird đã nỗ lực thực hiện Ray Gunn, và bộ phim chỉ có thể thành hình — ra mắt trên Netflix vào ngày 18 tháng 12 — nhờ vào lòng kiên trì không bỏ cuộc của ông. Nhiều hãng phim, từ Warner Bros. đến Disney, từng cân nhắc dự án này nhưng rồi lại gác sang một bên. “Với tôi, đó là một khát khao chưa được thỏa mãn. Tôi muốn làm một bộ phim hoạt hình phong cách noir nhưng lại pha trộn yếu tố hài hước và hành động,” Bird chia sẻ. “Tôi không hiểu sao mọi người lại e ngại. Tôi tự hỏi: ‘Thật luôn á? Tại sao ý tưởng này lại không phải là một bộ phim giải trí hấp dẫn cơ chứ?’”

Trong Ray Gunn, chàng thám tử tư do Sam Rockwell lồng tiếng và bạn đồng hành người ngoài hành tinh (do Tom Waits lồng tiếng) cùng nhau di chuyển giữa những tòa nhà chọc trời của thành phố tương lai Metropia

Cuối cùng, Skydance Animation đã “bật đèn xanh” cho dự án, nhưng thời gian trôi qua quá lâu khiến thực tại dường như đang dần đuổi kịp thế giới tương lai mà Bird đã hình dung. Dù xe bay hay súng bắn tia hạt chưa rợp trời, nhưng hệ thống giám sát bằng trí tuệ nhân tạo (AI) bao trùm mọi ngóc ngách — yếu tố cốt lõi trong câu chuyện thám tử này — đã thực sự diễn ra rồi.

Những khía cạnh khác trong cốt truyện Ray Gunn đều có tính phi thời gian: bê bối, sự phản bội, tuyệt vọng… và thậm chí cả án mạng. Nghe chừng không giống môtíp thường thấy ở phim thiếu nhi tí nào nên bạn có thể hiểu được tại sao một số hãng phim hoạt hình e ngại rồi đó. Dù phim được xếp loại PG (phù hợp cho mọi lứa tuổi nhưng trẻ em cần có sự giám sát của phụ huynh), đạo diễn Bird vẫn quyết tâm tạo ra một tác phẩm không coi thường trí tuệ của trẻ nhỏ.

Thực ra là vị đạo diễn này còn quá cả là thẳng thắn. “Thành thật mà nói, tôi chẳng hề nghĩ đến trẻ em khi làm phim,” ông chia sẻ. “Quá nhiều phim hoạt hình chỉ chăm chăm hướng đến đối tượng thiếu nhi, đến mức chính người làm phim cũng chẳng buồn xem lại tác phẩm mà họ tạo ra. Với tôi, vậy là quá coi thường khán giả. Bạn phải là thành viên của đối tượng khán giả mà mình đang hướng tới chứ, bằng không mọi thứ bạn làm sao mà chân thực cho được.

Ray Gunn sẽ chẳng thể xoay xở nếu thiếu người bạn đồng hành trung thành là gã người ngoài hành tinh Eye-ra — sinh vật màu xanh lá, gầy gò chỉ có một con mắt khổng lồ nằm ngay trên đỉnh đầu

“Nếu cố gắng chiều lòng nhóm khán giả này kia thì bạn thua chắc luôn. Và bất kỳ đứa trẻ thông minh nào cũng sẽ nhận ra ý đồ của bạn ngay lập tức,” ông nói thêm. “Cách duy nhất để tạo ra một tác phẩm hay là tự hỏi lòng: ‘Mình muốn xem gì?’ rồi hy vọng những người khác cũng sẽ có cùng quan điểm đó.”

Với tư duy ấy, hãy cùng bước vào thế giới mang phong cách tương lai hoài cổ (retro-futuristic) của Ray Gunn — nơi mà chuyện duy nhất chắc chắn là... chẳng có gì đảm bảo bạn được an toàn cả.

Ray Gunn là tên nhân vật chính; như mọi thám tử trong các câu chuyện thuộc thể loại phim noir, anh sống bên lề xã hội và dấn thân vào những bí mật mà người ta muốn chôn vùi. Nhân vật này do Sam Rockwell lồng tiếng; theo đạo diễn Bird, nam diễn viên đã thổi một luồng năng lượng mãnh liệt vào hình tượng người hùng yếm thế, bất cần đời này.

Liệu thám tử tư có thể có chút riêng tư không? Venus Nova (do Scarlett Johansson lồng tiếng) và Ray Gunn (do Sam Rockwell lồng tiếng) đang đón một vị khách ghé thăm

“Phong thái tự nhiên của anh ấy rất hợp với phim hoạt hình. Lời thoại nghe như thể ngẫu hứng tuôn ra ngay lúc đó, dù thực tế là có sẵn kịch bản. Cách anh diễn đạt khiến người nghe cảm giác như câu nói ấy lần đầu được cất lên,” Bird nhận xét. "Và anh cũng thử nghiệm rất nhiều cách diễn đạt khác nhau nữa. Anh pha trò, bông đùa đôi chút, rồi tung hứng ý tưởng chỗ này chỗ kia. Bạn sẽ tìm thấy vô số viên ngọc quý trong cách anh diễn đạt.”

Ray sẽ chẳng thể xoay xở nếu thiếu người bạn đồng hành trung thành là gã người ngoài hành tinh Eye-ra — sinh vật màu xanh lá, gầy gò chỉ có một con mắt khổng lồ nằm ngay trên đỉnh đầu. Eye-ra sở hữu chất giọng trầm đục, thô ráp như tiếng xe chạy trên đường gập ghềnh, do ca sĩ kiêm diễn viên Tom Waits thể hiện. “Người đầu tiên chúng tôi ký hợp đồng là Tom Waits, và ông ấy biết chúng tôi đang tìm người lồng tiếng cho nhân vật Ray,” Bird kể lại. “Trong buổi thu âm đầu tiên, ông bảo: ‘Các bạn biết nên cân nhắc ai không? Người đó sẽ cực kỳ hợp vai Ray đấy — chính là Sam Rockwell.’”

Cuộc gặp gỡ giữa chàng thám tử tư và cô nàng hồng nhan họa thủy: Ray Gunn (do Sam Rockwell) làm quen với Venus Nova (Scarlett Johansson)

Cả hai từng đóng chung trong Seven Psychopaths (2012) của đạo diễn Martin McDonagh và cũng cùng tham gia dự án sắp ra rạp của ông Wild Horse Nine. Bird cho biết ông sớm đã nhắm Rockwell cho vai này rồi. “Lời gợi ý đó càng khẳng định đáp án. Thật là tình cờ thú vị.”

Bên cạnh phần lồng tiếng, hiệu ứng âm thanh mang đậm chất viễn tưởng, kỳ quái cho bộ phim do Ben Burtt — nhà thiết kế âm thanh từng đoạt giải Oscar với chuỗi phim Star Wars — tạo ra. Bản thân Bird cũng thường xuyên tham gia lồng tiếng (như Edna Mode trong The Incredibles), và lần này ông đảm nhận hai vai: một cặp tay sai người ngoài hành tinh làm việc cho tên trùm tội phạm hình dáng giống miếng bọt biển tên là Slugsy (do Matt Berry của What We Do in the Shadows lồng tiếng).

Một trong những tên tay sai vóc người thấp đậm của Bird trông rất giống Peter Lorre — nam diễn viên gạo cội thường xuất hiện trong các phim noir với vẻ ngoài lém lỉnh, tinh quái; trong khi đó, hình ảnh Slugsy lại gợi nhớ đến Sydney Greenstreet — nam diễn viên chuyên trị vai phụ ấn tượng của thập niên 1940 — từ vóc dáng đồ sộ cho đến chiếc mũ fez đội trên quả đầu tròn trịa.

Brad Bird lồng tiếng cho cặp tay sai người ngoài hành tinh làm việc cho tên trùm tội phạm hình dáng giống miếng bọt biển tên là Slugsy do Matt Berry lồng tiếng

Chính khía cạnh u tối đó cho bộ phim sự gai góc, khác các tác phẩm hoạt hình thông thường. “Có gì đó rất đặc biệt khi lấy bối cảnh thế giới tương lai hoàn hảo kiểu Buck Rogers, rồi đưa những nhân vật đầy khuyết điểm vào đó mà vẫn giữ được sự tuyệt vọng [của họ],” Bird nói. “Nỗi tuyệt vọng sẽ luôn hiện hữu chừng nào con người còn nắm quyền kiểm soát, bởi lẽ không phải lúc nào họ cũng chọn làm điều thiện.”

Nhân vật chính Ray Gunn có phần được lấy cảm hứng từ một người hùng khác cũng thường diện áo khoác dài và thắt cà vạt lỏng lẻo vào thập niên 1940: The Spirit — nhân vật đeo mặt nạ hành hiệp trừ gian diệt ác của Will Eisner. Nhân vật này đã mê hoặc Bird từ thời còn là họa sĩ hoạt hình trẻ, làm việc cho các bộ phim như The Fox and the Hound và The Black Cauldron ở Disney vào đầu thập niên 1980. Ông không mấy mặn mà với công việc lúc bấy giờ, và phía Nhà Chuột cũng chẳng hài lòng gì ông. “Khi bị Disney sa thải, tôi tự hỏi mình sẽ đi đâu về đâu. Tôi quyết định thử vận may lần cuối: làm một bộ phim đúng ý mình xem có ai chịu đầu tư hay không. Tôi đã thực hiện một đoạn phim thử nghiệm ngắn – bản hoạt hình vẽ tay về nhân vật The Spirit.”

Ray Gunn có cuộc gặp gỡ với Barry Vogel — nhà điều hành đầy quyền lực trong giới giải trí (do Alan Tudyk lồng tiếng)

Bird cùng một số đồng nghiệp đã mời được Gary Kurtz — nổi tiếng với các tác phẩm Star Wars và The Empire Strikes Back — tham gia sản xuất dự án, nhưng vẫn không tìm được nhà đầu tư nào. Vào thời điểm đó, phim hoạt hình nhạc kịch đang thống trị thị trường. “Chẳng thể khiến ai quan tâm đến bất cứ thứ gì khác ngoài những giai điệu mang phong cách Broadway,” Bird nói.

Trớ trêu thay, ý tưởng một người hùng gai góc, phong trần trong bối cảnh tương lai xa lại đến với ông từ một ca khúc. “Lần đầu tôi nghe ‘Planet Claire’ của nhóm The B-52’s,” Bird kể, rồi lập tức ngân nga theo giai điệu bass dồn dập, mạnh mẽ của ca khúc này. Ban nhạc đã mượn âm hưởng từ bản jazz nhạc nền của Henry Mancini trong phim bộ truyền hình gián điệp thập niên 60 Peter Gunn, rồi kết hợp với những tiếng “bíp” mang màu sắc khoa học viễn tưởng cùng tiếng đàn organ dâng trào kịch tính.

“Ngay khi ca khúc trỗi lên, tôi đã nghĩ: ‘Ồ, phiên bản mới mẻ thú vị của Peter Gunn nhưng lại pha trộn chất âm thanh kỳ quặc kiểu phim quái vật thập niên 50,’” Bird chia sẻ. Vậy là khơi dậy trí tưởng tượng nơi ông, và ông nảy ra cái tên Ray Gunn — một cách chơi chữ đầy ẩn ý, vừa gợi nhắc hình ảnh nhân vật điệp viên kinh điển, vừa gợi tưởng đến vũ khí laser.

Tại phim trường cùng Sam — người chuyên giải quyết các rắc rối cho hãng phim (do Michael Chernus lồng tiếng)

Ông không ngừng suy ngẫm về thế giới mà nhân vật này sẽ sống. “Đó là viễn cảnh tương lai được nhìn qua lăng kính của năm 1939,” Bird nói. “Ở đó có người ngoài hành tinh, có xã hội đen và cả những người phụ nữ cá tính, mạnh mẽ. Ý tưởng này đột nhiên khiến tôi hào hứng, và tôi cứ thế tiếp tục xây dựng nên thế giới đó.”

Suốt những năm tháng sau đó Bird đã nhiều lần chào dự án Ray Gunn mà không thành công. “Ray Gunn bị tống vào tủ xếp xó rất, rất lâu,” ông nói.

Giờ đây, sau nhiều phen khởi động bất thành, cuối cùng ông cũng đưa được tác phẩm lên màn ảnh đúng như những gì ông đã hình dung từ hàng chục năm trước — nhưng với một điểm bất ngờ thú vị. Nhân vật nữ ca sĩ Venus do Johansson thủ vai sẽ thể hiện những ca khúc mang âm hưởng jazz xuyên suốt bộ phim. Nhờ vậy, khi kết hợp với phần nhạc nền đầy sôi động và phóng khoáng của nhà soạn nhạc Michael Giacchino, rốt cuộc Ray Gunn lại mang đậm chất nhạc kịch.

Viễn cảnh tương lai được nhìn qua lăng kính của năm 1939 và Brad Bird cứ thế tiếp tục xây dựng nên thế giới của Ray Gunn rồi suốt 30 năm chào bán mà không ai tin vào tầm nhìn tương lai đó! Bộ phim chỉ có thể thành hình — ra mắt trên Netflix vào ngày 18 tháng 12 — nhờ vào lòng kiên trì không bỏ cuộc của ông

Hóa ra, tương lai quả là vòng xoắn đi lên đầy thú vị quay lại với những gì đã qua.