Khi tin đạo diễn Hirokazu Kore-eda chọn ngôi sao hạng A Haruka Ayase và diễn viên hài truyền hình Daigo Yamamoto vào vai cặp vợ chồng trong bộ phim khoa học viễn tưởng mới nhất của ông, Sheep in the Box, lan ra trong giới yêu điện ảnh Nhật Bản thì có vài người ngơ ngác, cảm thấy hai người đó “như nước với lửa” hay “người đẹp và quái vật”.

Từ trái qua: Daigo Yamamoto, Rimu Kuwaki và Haruka Ayase tại Cannes năm nay

Chứng kiến hai người bước vào một trong những sân thượng độc quyền của Palais des Festivals et des Congres ở Cannes, nơi bộ phim của Kore-eda ra mắt tại liên hoan phim thường niên của thành phố nghỉ dưỡng Pháp này hồi tháng 5, mới hiểu tại sao sự kết hợp bất ngờ này lại gây xôn xao đến như vậy.

Xuất hiện khắp trên các trang bìa tạp chí và bảng quảng cáo của Nhật Bản, Ayase đến trong bộ trang phục thiết kế nhiều lớp, hoa nổi bồng, rõ ràng không phù hợp với đợt nắng nóng đang quét qua nước Pháp. Yamamoto không bận tâm, anh xuất hiện trong bộ trang phục lịch lãm với áo phông và quần tây.

Ayase thừa nhận cô đã rất ngạc nhiên khi Kore-eda, vị đạo diễn mà cô từng hợp tác trong bộ phim gia đình Our Little Sister năm 2015, nói với cô về người chồng trên màn ảnh của mình. “Daigo là diễn viên hài,” cô nói. “Và tôi nghĩ đạo diễn muốn để tôi đóng cùng anh ấy, và rồi…”

“khi mọi người thực sự xem phim, họ sẽ nhận ra rằng chúng tôi là cặp đôi không kỳ lạ chút nào,” Daigo Yamamoto nói. Trong phim, Ayase vào vai Otone, kiến trúc sư chuyên về các công trình hiện đại, tối giản và ứng dụng công nghệ. Chồng cô, Kensuke (Yamamoto), là một thợ mộc truyền thống

“Ở Nhật Bản, tôi nghĩ mọi người thấy chúng tôi là một cặp đôi rất kỳ lạ,” Yamamoto xen vào, anh vốn là một nửa trong bộ đôi hài kịch truyền hình Chidori.

“Có lẽ liên quan đến việc [Koreeda] khai thác sự khác biệt của chúng tôi,” anh tiếp tục. “Nhưng khi mọi người thực sự xem phim, họ sẽ nhận ra rằng chúng tôi là cặp đôi không kỳ lạ chút nào.”

Thiết kế nỗi đau

Trong phim, Ayase vào vai Otone, kiến trúc sư chuyên về các công trình hiện đại, tối giản và ứng dụng công nghệ. Chồng cô, Kensuke (Yamamoto), là một thợ mộc truyền thống, cả ngày đẽo gọt và cắt gỗ.

Cuốn hút theo dự án “hồi sinh người chết” thông qua người máy của một công ty công nghệ, Otone mang về nhà một con robot có ngoại hình và tính cách giống hệt đứa con trai bảy tuổi của họ, Kakeru (Rimu Kuwaki)

Gu thẩm mỹ khác nhau giữa hai vợ chồng được phản ánh trong chính ngôi nhà của họ, một công trình bê tông sáng sủa có cửa sổ kính từ sàn đến trần nhà do Otone thiết kế, không gian sinh hoạt mở và những bức tường trắng tinh. Với Kensuke, chiếc bồn tắm gỗ nhỏ truyền thống trong phòng tắm là không gian duy nhất anh có thể gọi là của riêng mình.

Nỗi đau mất con trai trong một tai nạn bí ẩn hai năm trước đã bào mòn cả niềm vui lẫn oán giận trong mối quan hệ của họ, hôn nhân giờ đây chỉ còn là chung sống hòa thuận.

Cuốn hút theo dự án “hồi sinh người chết” thông qua người máy của một công ty công nghệ, Otone mang về nhà một con robot có ngoại hình và tính cách giống hệt đứa con trai bảy tuổi của họ, Kakeru (Rimu Kuwaki).

Kensuke hoài nghi toàn bộ chuyện này, đến mức coi Kakeru mới như một con Tamagotchi

Kensuke hoài nghi toàn bộ chuyện này, đến mức coi Kakeru mới như một con Tamagotchi. Tuy nhiên, cứ thấy Otone buồn bã quá rõ, anh đành phải chấp nhận việc nhận nuôi. Dần dần, anh có tình cảm với con robot, bất chấp thói quen khó chịu của nó là phớt lờ những quy tắc ứng xử xã giao của người Nhật.

Yếu tố con người

Trong tài liệu quảng bá báo chí trước các buổi chiếu ở Pháp, chính Kore-eda đã nói rằng bộ phim Sheep in the Box ra đời từ sự khó chịu của ông khi đọc về việc các công ty Trung Quốc đang chào mời hồi sinh người chết bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Tuy nhiên, trong cuộc gặp gỡ với South China Morning Post ở Cannes, Kore-eda lại không chia sẻ mấy về chuyện này. Ngoài việc nói rằng công ty công nghệ hư cấu trong phim của ông cung cấp các dịch vụ “mờ ám” và “sáo mòn” cho những khách hàng đang đau buồn, đạo diễn từ chối bình luận về việc AI có thể ảnh hưởng đến ông như thế nào với tư cách là một nhà làm phim.

Dần dần, anh có tình cảm với con robot, bất chấp thói quen khó chịu của nó là phớt lờ những quy tắc ứng xử xã giao của người Nhật

“Tôi muốn đạo diễn những người thích diễn xuất,” Kore-eda nói sau khi im lặng một hồi lâu.

Thật vậy, diễn xuất trong Sheep in the Box có thể chính là cách nhà làm phim 64 tuổi này ngầm phê bình những hạn chế của AI trong vai trò công cụ làm phim. Dù có thiếu sót, bộ phim vẫn tiến triển thuyết phục nhờ diễn xuất của dàn diễn viên.

Trong số các diễn viên, Kimiko Yo làm tăng thêm phần thú vị cho bộ phim với vai người mẹ thẳng thắn của Otone, trong khi Kuwaki 10 tuổi có màn ra mắt ấn tượng trong vai cậu bé người máy Kakeru.

Nhưng trung tâm của Sheep in the Box đặt vào hai diễn viên chính, Ayase và Yamamoto tinh tế và khéo léo thể hiện những thăng trầm trong mối quan hệ của các nhân vật.

Kuwaki 10 tuổi có màn ra mắt ấn tượng trong vai cậu bé người máy Kakeru

Trong một ví dụ khác cho thấy Kore-eda có biệt tài khai phá tiềm năng chưa được biết đến của những diễn viên bị đánh giá thấp, Yamamoto đã có màn trình diễn nhạy cảm, trái ngược với hình tượng thường thấy, trong vai một người đàn ông bị kìm nén cảm xúc, dần dần xuyên qua lớp vỏ bọc của mình để kết nối lại với vợ.

Cuối cùng khi trở lại được với nhau, họ tạo thành một cặp đôi ấm áp, thuyết phục — sự kết hợp mà thuật toán lập trình phức tạp đến đâu cũng không thể dự đoán được.

Làm bài tập về nhà

“Để chuẩn bị cho vai diễn, Kore-eda nói với tôi rằng có một bộ phim Hàn Quốc về người phụ nữ mất con trai có những điểm tương đồng [với Sheep in the Box] — thực ra ông ấy không yêu cầu tôi xem phim đó,” Ayase nói.

Yamamoto đã có màn trình diễn nhạy cảm, trái ngược với hình tượng thường thấy

“Nhưng có nghĩa là ông ấy muốn bạn xem phim đó,” Yamamoto nói đùa.

“Cuối cùng thì tôi cũng xem,” Ayase nói, nhắc đến Last Child (2017) của Shin Dong Seok. “Và tôi đã học cách làm mô hình nhà nhỏ, hình người nhỏ bằng dây thép.”

Yamamoto có ít bài tập về nhà hơn nhiều.

“Tôi không có bài tập về nhà nào hết,” nam diễn viên nói. “[Kore-eda] không bảo tôi phải xem hay học gì cả. Nhưng khi gặp nhau lần đầu, ông hỏi tôi có thích trẻ con không. Và tôi nói, tôi không ghét nhưng không giỏi chơi với chúng, và cũng không thể nói là yêu trẻ con.

“Tôi muốn đạo diễn những người thích diễn xuất,” Kore-eda nói. Ảnh: Haruka Ayase và Hirokazu Kore-eda trên trường quay

“Rồi tôi hỏi lại, ‘Vậy có sao không?’ Và ông nói, ‘Ừ, được thôi.’ Bây giờ, tôi nghĩ chắc ông cho là tôi phù hợp để đóng phim trò chơi dành cho trẻ em.”

Tái định hình sự nghiệp

Việc Yamamoto rời khỏi chuyên môn của mình cũng tương tự như Ayase cách đây một thập kỷ. Sau khi nổi tiếng với phim bộ truyền hình Hotaru no Hikari: It’s Only a Little Light in My Life (2007) và phim điện ảnh Cyborg She (2008), nữ diễn viên kiêm người mẫu này nhận thấy mình bị đóng khung trong thể loại hài lãng mạn cho đến khi Kore-eda chọn cô vào vai người chị cả nghiêm nghị, điềm tĩnh trong gia đình bốn chị em gái trong Our Little Sister.

Được đề cử giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất tại Giải thưởng Điện ảnh Viện Hàn lâm Nhật Bản cho vai diễn của mình, Ayase chỉ là một trong nhiều diễn viên đã tái định hình bản thân thông qua phim của Kore-eda.

Rimu Kuwaki (trái) và Haruka Ayase trong một cảnh phim

Makiko Esumi đã có bước nhảy vọt từ người mẫu sang diễn xuất với vai một góa phụ trẻ đau khổ trong Maborosi (1995). Hiroshi Abe bỏ lại quá khứ người mẫu ảnh bằng vai một người đàn ông trung niên vụng về trong Still Walking (2008). Masaharu Fukuyama có lẽ vẫn bị mắc kẹt trong vai thám tử Galileo kiêu ngạo, cường điệu nếu không có Like Father, Like Son (2013).

Khi Yamamoto chuẩn bị bước vào một giai đoạn mới trong sự nghiệp, anh tự tin mình và các diễn viên đồng nghiệp sẽ còn hoạt động trong ngành giải trí khá lâu nữa bất chấp sự tiến bộ của trí tuệ nhân tạo (AI).

“Tôi sẽ hỏi AI cách làm cho mọi người cười,” anh nói. “Dù có làm chính xác những gì nó nói và cứ tiếp tục làm như vậy, tôi nghĩ đến một lúc nào đó mọi người sẽ ngừng cười. Nói đến việc làm cho mọi người cười thì chỉ có trải nghiệm trong cuộc sống mới mang lại cho chúng ta lợi thế và giúp chúng ta trở nên giỏi hơn và mạnh mẽ hơn.”

Dù có thiếu sót, bộ phim vẫn tiến triển thuyết phục nhờ diễn xuất của dàn diễn viên

Ayase nói: “AI rất hữu ích cho việc nghiên cứu. Nhưng vì nó cho bạn câu trả lời ngay lập tức nên bạn bỏ lỡ quá trình, nỗi trăn trở trước khi đưa ra quyết định… và đó chính là chỗ cho con người thể hiện cá tính riêng.”