Toto, tớ có cảm giác chúng ta không còn xuất hiện trong phim nữa.

Ai là em chó ngoan? Trong lịch sử Hollywood, những chú chó dễ thương và những chú ngựa biết nói từ lâu đã lấn át các ngôi sao hạng A, bắt đầu từ Toto (do một chú chó Cairn Terrier tên Terry thủ vai) và Dorothy (Judy Garland) trong bộ phim Phù thủy xứ Oz năm 1939

Kể từ buổi bình minh của phim câm, diễn viên động vật đã là một phần không thể thiếu trên màn ảnh rộng và màn ảnh nhỏ, dù đó là Rin Tin Tin, Mister Ed hay Flipper.

Nhưng gần đây, một thế hệ ngôi sao mới đã chiếm lĩnh Hollywood, với ngày càng nhiều tác phẩm điện ảnh kinh phí lớn chuyển sang sử dụng sinh vật được tạo bằng vi tính. Chỉ riêng năm nay, các phim lớn bao gồm Moana và Michael đã sử dụng hiệu ứng hình ảnh để tạo ra những người bạn đồng hành có lông vũ và bốn chân. Krypto, chú chó đồng hành lanh lợi trong Supergirl, hoàn toàn bằng CGI, cũng như những thám tử trong trang trại (The Sheep Detectives) và các sinh vật rừng (Disclosure Day) trong các bộ phim nổi tiếng khác.

“Lúc này là thời điểm rất thú vị,” Lauren Thomasson, giám đốc phụ trách động vật trong phim và truyền hình của tổ chức bảo vệ quyền động vật PETA (People for the Ethical Treatment of Animals) nói. “Hollywood đang đón nhận công nghệ nhân văn để kể chuyện về động vật mà không cần sử dụng chúng trực tiếp.”

Chú chó Krypto vi tính xuất hiện trong cả Superman và Supergirl

Nhưng điều này cũng gây ảnh hưởng đến những người kỳ cựu trong ngành như Steve Berens, huấn luyện viên động vật trong giới giải trí với bốn thập kỷ kinh nghiệm, từng tham gia các phim như The Mask, I Am Legend và Stranger Things.

“Trí tuệ nhân tạo (AI) xuất hiện đã cải tiến công nghệ CGI và làm cho nó rẻ đi rất nhiều,” Berens nói. “Thật đáng tiếc, bởi vì đó là một nghệ thuật tuyệt vời dành cho những người thực sự am hiểu huấn luyện động vật và làm đúng cách. Tôi vẫn làm việc, nhưng tình hình đang chậm lại — tôi không nghĩ tương lai còn nhiều triển vọng.”

Tại sao Hollywood đạt đến “bước ngoặt lớn” trong việc sử dụng động vật sống

Từ Mister Ed đến Marley, những ngôi sao động vật Hollywood từng đốn tim chúng ta. Ai là chú chó ngoan? Trong lịch sử Hollywood, từ lâu những em chó dễ thương (Benji) và chú ngựa biểu diễn các trò ảo thuật (Trigger) đã lấn át bạn diễn hạng A của chúng.

Cú kỹ thuật số bay trong phần mở đầu bộ phim giả tưởng Labyrinth năm 1986

Động vật CGI đã xuất hiện trên màn ảnh trong 40 năm qua, bắt đầu từ con cú kỹ thuật số bay trong phần mở đầu bộ phim giả tưởng Labyrinth năm 1986. Nhưng chúng ngày càng trở nên phổ biến hơn trong thập kỷ qua: sử dụng sinh vật được tạo ra bằng vi tính trong các cảnh quay liên quan đến động vật hoang dã hoặc các pha hành động mạo hiểm thường rẻ hơn, vì không cần bảo hiểm, giấy phép, người chăm sóc hoặc chỗ ở như động vật thật.

Vấn đề đạo đức cũng là một yếu tố quan trọng. Thay đổi lớn đã bắt đầu từ đầu những năm 2010, sau khi các chương trình truyền hình như Luck, The Gilded Age và The Lord of the Rings: The Rings of Power đều bị chỉ trích vì ngựa bị chết trong quá trình quay phim. Bộ phim The Wolf of Wall Street của Martin Scorsese cũng bị phản đối vì sử dụng con vượn thật trượt patin trong một cảnh tiệc tùng ồn ào.

Leonardo Di Caprio bế con vượn mang giày trượt patin trong phim The Wolf of Wall Street của Martin Scorsese

Bộ phim của Scorsese là “bước ngoặt lớn đối với công chúng, kiểu như, ‘Không được làm vậy,’” Thomasson nói. “Ngày nay chúng ta quá biết việc động vật phải chịu đựng điều kiện tồi tệ ở các trại huấn luyện trước khi chúng được đưa đến phim trường hoặc trường quay truyền hình,” từ chuồng nhốt bẩn thỉu đến thiếu thốn thức ăn và chăm sóc thú y không đầy đủ.

“Chúng ta biết động vật hoang dã như khỉ, gấu và sói chỉ biểu diễn khi bị đe dọa bằng bạo lực, và việc tách chúng ra khỏi mẹ từ nhỏ thực sự tàn ác,” Thomasson nói thêm. “Vì hầu hết các nhà làm phim không muốn gây hại hoặc đau khổ, nên họ chuyển sang sử dụng công nghệ này là chính đáng.”

“Động vật không quan tâm chúng trông thật hay giả”

Moana của Disney, phiên bản người đóng làm lại bộ phim hoạt hình năm 2016, dựa rất nhiều vào hiệu ứng hình ảnh để tạo ra chú lợn Pua trung thành và gà trống Heihei ngốc nghếch của Moana. Mặc dù nữ diễn viên trẻ Catherine Laga‘aia cứ nghĩ mình diễn xuất cùng một quả bóng tennis, nhưng phần lớn thời gian, cô toàn tương tác với không khí.

Moana (Catherine Laga‘aia) ôm chú lợn Pua CGI trong Moana bản người đóng của Disney

“Ở đầu mỗi cảnh quay, đoàn làm phim sẽ đưa ra hình nộm Heihei bằng bìa cứng và nói, ‘Nó sẽ ở đây, và nó sẽ chạy quanh chỗ này,’” Laga‘aia nhớ lại. “Ngay khi chúng tôi bắt đầu quay, hình nộm được đưa ra, và sau đó tôi cứ chạy quanh mà không có gì cả.”

Những bộ phim như Supergirl và Michael đã bị giới phê bình chỉ trích nặng nề vì hiệu ứng hình ảnh kém chất lượng, đặc biệt là phần dựng hình kỹ thuật số gây mất tập trung cho Bubbles, chú tinh tinh cưng của Michael Jackson trong phim Michael.

Tuy nhiên, “đó là cái giá nhỏ phải trả,” Thomasson nói. “Và thành thật mà nói, động vật không quan tâm hiệu ứng trông thật hay giả. Chúng chỉ cần biết chúng không bị lợi dụng và không bị ngược đãi.”

Bubbles, chú tinh tinh kỹ thuật số của Michael Jackson trong phim Michael

Trong một thế giới lý tưởng, PETA muốn “loại bỏ tất cả động vật” ra khỏi Hollywood, bà nói. Nhưng tổ chức này vẫn tiếp tục hợp tác với các nhà sản xuất: PETA có đường dây nóng dành cho thành viên đoàn làm phim báo cáo bất kỳ hành vi ngược đãi nào mà họ thấy trên phim trường. Bà cũng khen ngợi phim bộ Elle, tiền truyện của Legally Blonde, đã quảng bá việc cứu hộ động vật và sử dụng vải không có nguồn gốc động vật trong cốt truyện.

Hai phim hè năm nay The Odyssey và The Dog Stars đều sử dụng diễn viên chó, và không có chuyện động vật sống biến mất hoàn toàn: “Sẽ luôn có người muốn sử dụng động vật thật,” Berens nói.

Ông lưu ý rằng hầu hết các huấn luyện viên động vật chuyên nghiệp đã từ bỏ các kỹ thuật củng cố tiêu cực. Thay vì siết chặt dây xích hoặc đẩy vào lưng chó để ép chúng làm trò, chó thường được thưởng đồ ăn vặt, đồ chơi hoặc được khen ngợi.

George (Hugh Jackman, phải) vuốt ve chú cừu trung thành Lily (do Julia-Louis Dreyfus lồng tiếng) trong bộ phim trinh thám Thám tử cừu

“Có một vài trường hợp ngoại lệ, nhưng nhìn chung, tất cả những người huấn luyện mà tôi biết đều làm nghề này vì họ yêu động vật,” Berens nói. “[Động vật] thực sự là diễn viên. Lời khen ngợi mà chúng nhận được sau khi làm điều gì đó — ý tôi là, chúng rất thích thú. Tôi từng có một con chó bulldog khi làm việc trong phim Stargirl. Chúng tôi xuống xe, và nó kéo tôi đến phim trường vì nó rất yêu mọi người. Nếu làm đúng cách, chúng thực sự rất thích đóng phim.”

Những ngôi sao động vật Hollywood từng chiếm được trái tim chúng ta Benji năm 1974 thực chất là một trong những vai diễn cuối cùng của Higgins, chú chó lai được nhận nuôi từ trại cứu hộ, cũng từng đóng vai chính trong chương trình truyền hình Petticoat Junction Diễn viên nhí Luke Halpin ngồi trên bến tàu trong khi Flipper (do cá heo cái tên Mitzi thủ vai) lượn lờ gần đó trong đầm phá trong phim Flipper năm 1963, bộ phim đã tạo tiền đề cho phim bộ truyền hình của NBC Một số em chó Collie lông dài đã thủ vai Lassie trong các phim phiêu lưu dành cho trẻ em, bắt đầu với Lassie Come Home năm 1943, nhưng xuất hiện thường xuyên nhất là Pal Alan Young thủ vai chủ nhân của Mister Ed, chú ngựa biết nói hài hước, trong phim bộ truyền hình cùng tên của CBS từ năm 1961 đến 1966. Chú ngựa Palomino này, tên thật là Bamboo Harvester, đã làm việc với một diễn viên đóng thế Buttercup, chú mèo gầy gò được cứu, đã hỗ trợ tinh thần cho Prim và Katniss trong The Hunger Games Owen Wilson đóng vai chính cùng dàn diễn viên đông đảo gồm những chú chó Labrador Retriever trong bộ phim Marley & Me năm 2008, kể về những trò nghịch ngợm có thật của em chó cưng hiếu động và chủ nhân nhà báo