Qua nhiều thập kỷ, người hâm mộ phim truyền hình ngồi trên ghế sofa và than thở. Căng thẳng dâng cao trên màn ảnh, các nhân vật sắp sửa hôn nhau, chia tay hoặc bị giết — rồi phần danh đề hiện lên.

Hiện tượng “cày” phim đạt đỉnh điểm trong thời kỳ đại dịch. Ảnh: Bridgerton của Netflix

Phải chờ cả tuần mới có tập tiếp theo của Dallas, Game of Thrones hay Friends.

Nhưng rồi các dịch vụ phát trực tuyến như Netflix, Prime Video và Disney+ đã chấm dứt sự căng thẳng chờ đợi này. Họ phát hành tất cả các tập phim cùng một lúc — củng cố trào lưu “cày” phim vốn đã phát triển mạnh từ thời DVD.

Tuy nhiên, một số nhà cung cấp đang dần từ bỏ mô hình này. Thay vì toàn bộ mùa phim, giờ đây chúng ta lại thấy các tập phim được phát sóng hàng tuần hoặc các mùa phim được chia nhỏ.

“Cày” phim (binge-watching) miêu tả việc xem liên tục nhiều tập phim hoặc toàn bộ các mùa phim, thường là trong một đêm hoặc cuối tuần.

Mới đây nhất, người hâm mộ Đại quân Byeon Woo Seok đành phải ngồi trên sofa ngóng từng tập Perfect Crown mới mỗi tuần trên Disney+

Người dùng hoàn toàn đắm chìm vào bộ phim; chỉ một cú nhấp chuột là qua tập tiếp theo.

“Phát trực tuyến vậy mới tuyệt chứ,” Marcus S Kleiner, giáo sư truyền thông và nghiên cứu truyền thông tại Đại học Khoa học Ứng dụng SRH ở Berlin, nói. “Tôi có thể xem bất cứ thứ gì bất kể tôi ở đâu, lúc nào hay tôi muốn xem bao nhiêu. Nói cách khác, đó là một vùng đất kỹ thuật số trù phú. Hoàn toàn là tùy sở thích, nhu cầu và cá tính của tôi.”

Hiện tượng này đạt đỉnh điểm trong thời kỳ đại dịch. Nhờ các phim bộ như Squid Game, Bridgerton và The Queen’s Gambit, hàng triệu người xem đã lên mạng cùng lúc trong năm 2020 và 2021, thường là nhiều ngày liền.

“Xem trên tivi, tôi phải đợi cả tuần mới có tập tiếp theo,” Kleiner nói. “Với các dịch vụ phát trực tuyến, tôi có cơ hội xem hết một phim bộ chỉ trong một cuối tuần. Sau đó, phim bộ tiếp theo đã chờ sẵn tôi rồi.” Điều này đã tác động lớn đến hành vi xem phim, ông nói thêm.

Nóng trong người chờ đợi Heated Rivalry của HBO Max mỗi tuần

Phát hành hàng tuần: chiến lược mới/cũ

Tuy nhiên, nhiều nhà cung cấp hiện đang đi theo hướng ngược lại. Netflix đã phát hành mùa cuối cùng của Stranger Things năm ngoái thành hai phần, với quãng nghỉ vài tuần giữa hai phần.

Apple TV đang chiếu các phim bộ ăn khách như Severance và Ted Lasso theo lịch trình hàng tuần truyền thống. HBO Max cũng làm tương tự với các phim bộ ăn khách như The Pitt, Euphoria và Heated Rivalry.

Disney+ cũng chiếu mỗi tuần một tập các phim bộ Marvel và Star Wars của họ.

“Đây là sự đảo ngược hoàn toàn không hiệu quả so với lời hứa ban đầu,” Kleiner nói. “Thoạt nhìn, với dịch vụ phát trực tuyến thì điều này khá vô lý.”

Apple TV đang chiếu các phim bộ ăn khách như Severance (ảnh) theo lịch trình hàng tuần truyền thống

Ông ngờ rằng các yếu tố kinh tế là động lực chính đằng sau chiến lược mới này. Xét cho cùng, dịch vụ phát trực tuyến có thể bị hủy đăng ký hàng tháng. Nếu một phim bộ kéo dài 10 tuần, khán giả sẽ theo dõi trong ba tháng – và vẫn trả tiền.

“Có lý do kinh tế để duy trì số lượng người đăng ký ổn định trong thời gian dài hơn. Ngày càng có nhiều lựa chọn hơn, vì vậy các dịch vụ đang chịu áp lực,” Kleiner nói.

Xu hướng này còn có một khía cạnh khác: các phim bộ có nhiều khả năng duy trì bàn luận trong thời gian dài hơn.

Ngày nay, người ta không còn bàn luận về những diễn biến mới nhất ở văn phòng vào buổi sáng hay quán rượu vào buổi tối nữa, mà là trên mạng — trong các nhóm người hâm mộ, trên Reddit hay TikTok.

Noah Wyle trong phim The Pitt. HBO Max đang phát hành phim bộ này mỗi tuần một tập mới

“Có lẽ bạn bè không phải ai cũng nắm bắt được hết, dù sao thì cuộc trò chuyện cũng đã chuyển từ các nhóm riêng tư sang cộng đồng kỹ thuật số,” Kleiner nói. Mô hình phát sóng hàng tuần kéo dài cuộc tranh luận – và đảm bảo một luồng dư luận liên tục.

Trên các chương trình như Love is Blind hay Too Hot to Handle, nguyên tắc này được áp dụng một cách có hệ thống. “Thể loại này phụ thuộc rất nhiều vào phân phối kỹ thuật số để truyền thông và quảng bá sau đó,” Kleiner nói.

Mỗi tập phim cung cấp chất liệu mới cho bình luận của người hâm mộ, video phản ứng hoặc ảnh chế (meme). Hiệu ứng quả cầu tuyết kỹ thuật số này cần thời gian để tích lũy động năng — hoàn hảo với cách phát hành hàng tuần.

Netflix phát trọn bộ Something Very Bad Is Going to Happen

Khán giả có những cảm xúc trái chiều về trải nghiệm này. Một mặt, nhịp điệu mới nhưng quen thuộc mang lại cảm giác mong chờ — hào hứng chung, chờ đợi những tình tiết bất ngờ tiếp theo. Mặt khác, nhiều người lại nhớ cảm giác tự do khi xem liền mạch cả bộ phim. Xét cho cùng, nguyên tắc “ngay lập tức” chính là giải phóng người xem với truyền hình tuyến tính.

Lợi ích của “cày” phim

Nhưng Kleiner không tin rằng mô hình phát hàng tuần sẽ thành công về lâu dài.

“Đây hiện là một xu hướng thời đại. Họ đang thử nghiệm xem có thành công hay không. Nếu họ thấy có thể thu được ít nhất ba tháng thuê bao theo cách này, họ sẽ tiếp tục. Nhưng không phải trên diện rộng.”

Ông lập luận rằng khán giả chỉ chấp nhận việc phát hành theo từng đợt đối với những tựa phim nổi tiếng, được yêu cầu cao. “Nhưng tôi không nghĩ các nhà cung cấp dịch vụ phát trực tuyến sẽ tiếp tục cách này,” ông nói.

Prime Video phát trọn bộ Young Sherlock của đạo diễn Guy Ritchie

Hiện tại, các nền tảng như Netflix và Prime Video vẫn chủ yếu dựa vào mô hình phát hành toàn bộ cùng một lúc quen thuộc cho nhiều xuất phẩm.

Phim kinh dị về đám cưới Something Very Bad Is Going to Happen và phim bộ trinh thám Young Sherlock gần đây đã được phát hành trọn bộ.

Vì vậy, nguyên tắc cơ bản của phát trực tuyến vẫn là: người xem vẫn có thể xem những gì họ muốn, khi nào họ muốn — có điều thỉnh thoảng cần kiên nhẫn hơn một chút.