Ở quê nhà của anh, phim bộ siêu ngắn Trung Quốc đã trở thành hình thức giải trí quen thuộc.

Một cảnh quay trong quá trình thực hiện Gia lý gia ngoại / The Family We Build — phim bộ siêu ngắn (micro-drama) gây tiếng vang lớn, lấy bối cảnh thập niên 1980 và sử dụng phương ngữ Tứ Xuyên nguyên bản

“Ngày nay, nhiều bạn bè của tôi ở Malaysia rất thích xem phim bộ siêu ngắn Trung Quốc,” Kevin Chen chia sẻ.

“Có lẽ vì nhịp sống ngày càng hối hả, nên phim bộ siêu ngắn với thời lượng gói gọn trong vài phút trở nên vô cùng phù hợp để tận dụng các khoảng thời gian rảnh rỗi ngắn ngủi.”

Được cho là xuất hiện từ năm 2018 và bắt đầu bùng nổ mạnh mẽ kể từ năm 2022, phim bộ siêu ngắn — thường được quay theo chiều dọc với mỗi tập chỉ dài vài phút — đã nhanh chóng trở thành một trong những hình thức giải trí phổ biến nhất ở Trung Quốc cũng như trên thị trường quốc tế.

Theo số liệu từ Tổng cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc, số lượng người xem phim bộ siêu ngắn trên cả nước đã vượt mốc 800 triệu, tương đương khoảng 57% dân số Trung Quốc. Chỉ trong tám tháng đầu năm 2026, đã có 430.000 bộ phim ngắn được phát hành trực tuyến — gấp 13 lần tổng số phim bộ siêu ngắn của cả năm 2025.

Phim bộ siêu ngắn thể loại lãng mạn của Trung Quốc đang ngày càng trở nên phổ biến tại các quốc gia Đông Nam Á. Một số tác phẩm được ưa chuộng bao gồm: Light in Winter, The Lady from the Northeast, Love After So Long, Reborn at 18: The Great-Grandma Takes Charge, và Fate’s Sweet Embrace

Thị trường này cũng tăng trưởng ấn tượng không kém. Năm 2025, quy mô thị trường phim bộ siêu ngắn đã vượt mốc 100 tỉ nhân dân tệ (14,9 tỉ USD), gần gấp đôi con số 50,4 tỉ nhân dân tệ ghi nhận vào năm 2024 — thời điểm doanh thu từ phim bộ siêu ngắn lần đầu tiên vượt tổng doanh thu phòng vé phim chiếu rạp trong nước.

Sự phổ biến ngày càng tăng ở thị trường trong nước cũng kéo theo sự quan tâm ngày càng lớn từ nước ngoài.

“Thế giới đang dành sự quan tâm lớn cho các tác phẩm nghe nhìn của Trung Quốc. Phim bộ siêu ngắn của Trung Quốc đã trở thành một loại hình văn học-nghệ thuật được khán giả quốc tế ưa chuộng,” Hà Bưu, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc, phát biểu tại cuộc họp báo do Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện tổ chức vào cuối tháng 9.

Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu và phân tích DataEye, số lượng người dùng hoạt động hàng tháng trên các ứng dụng phim bộ siêu ngắn tại thị trường nước ngoài đã đạt 258 triệu người vào giữa năm 2026. Công ty này dự báo thị trường phim bộ siêu ngắn ở nước ngoài sẽ vượt mốc 6 tỉ USD trong năm 2026, trong đó các tác phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra cùng phim bộ hoạt hình chiếm hơn 4 tỉ USD, tương đương gần 70% tổng giá trị thị trường.

Lâm Kỳ Văn, Phó chủ tịch DataEye, cho biết từ tháng 1 đến tháng 7 năm nay, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Canada là ba thị trường dẫn đầu về doanh thu từ các giao dịch trong ứng dụng đối với các nền tảng phim bộ siêu ngắn, với tổng thị phần chiếm gần một nửa.

Thị hiếu của khán giả cũng khác biệt tùy theo từng thị trường.

“Khán giả Mỹ thường yêu thích nhất những câu chuyện có nhân vật nữ chính mạnh mẽ,” Lâm Kỳ Văn chia sẻ.

Chẳng hạn, cốt truyện một cô gái trẻ mất tất cả, sau đó vươn lên và giành lại quyền kiểm soát trong gia đình hào môn sẽ rất thu hút khán giả Mỹ.

Trong khi đó, ở Đông Nam Á, những câu chuyện tình cảm lấy bối cảnh Trung Quốc cổ đại hoặc các câu chuyện xoay quanh mâu thuẫn gia đình — chẳng hạn xung đột nàng dâu và mẹ chồng — lại có sức hút lớn hơn, ông giải thích.

Những khác biệt này cũng định hình mô hình sản xuất. Phim bộ siêu ngắn Trung Quốc khi phân phối tại Đông Nam Á thường chỉ cần dịch thuật và thêm phụ đề, trong khi các sản phẩm nhắm đến thị trường phương Tây lại đòi hỏi mức độ bản địa hóa cao hơn.

Lâm Kỳ Văn cho biết: “Các quốc gia Đông Nam Á có nhiều tương đồng văn hóa với Trung Quốc. Tuy nhiên, đối với khán giả Mỹ và châu Âu, các công ty Trung Quốc thường thuê người bản địa viết lại kịch bản, trong khi vẫn để đội ngũ Trung Quốc phụ trách định dạng — xét cho cùng, phía Trung Quốc nhiều kinh nghiệm hơn trong việc thúc đẩy lưu lượng truy cập trên các nền tảng phát trực tuyến.”

Khi các công ty Trung Quốc tìm cách mở rộng thị trường, nhiều nền kinh tế mới nổi cũng ngày càng quan tâm đến việc tải các ứng dụng Trung Quốc để xem phim ngắn.

Theo dữ liệu từ DataEye, trong bảy tháng đầu năm nay, Ấn Độ, Indonesia và Brazil là ba thị trường hàng đầu, lần lượt chiếm 21,5%, 19,4% và 9,4% tổng lượng tải xuống.

Nỗ lực bản địa hóa

Với việc các tác phẩm do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra chiếm hơn 90% số lượng phim bộ siêu ngắn mới phát hành từ tháng 1 đến tháng 8, những tiến bộ vượt bậc trong công nghệ kỹ thuật số đang thay đổi cách các công ty Trung Quốc tiếp cận khán giả quốc tế.

Nam Á Bằng, phó chủ tịch Crazy Maple Studio — đơn vị vận hành ReelShort, một trong những nền tảng phim bộ định dạng dọc (vertical-drama) có doanh thu cao nhất tại Mỹ — cho biết sự phát triển của AI đã cải thiện đáng kể hiệu ứng hình ảnh, giúp việc hiện thực hóa các bối cảnh kỳ ảo trở nên dễ dàng và chân thực hơn.

Hình ảnh người sói biến thành chàng trai trẻ điển trai trong đêm trăng tròn, hay xứ sở thần tiên cổ xưa với những sinh vật đầy quyền năng — những phân cảnh từng đòi hỏi ngân sách khổng lồ cho hiệu ứng đặc biệt — giờ đây có thể được tạo ra nhanh chóng chỉ bằng các câu lệnh.

…

Theo Nam Á Bằng, thú vị là võ thuật Trung Hoa — một trong những thể loại đầu tiên thu hút khán giả phương Tây — nay cũng đang xuất hiện trong phim bộ siêu ngắn nhờ sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Được Crazy Maple Studio ra mắt vào tháng 8 năm 2022, nền tảng ReelShort sau đó đã xây dựng đội ngũ sản xuất tại chỗ ở Los Angeles, chiêu mộ các tài năng sáng tạo từ Hollywood và địa phương để thực hiện phim bộ định dạng dọc phù hợp với thị hiếu bản địa.

“Ban đầu, khá nhiều đạo diễn và diễn viên Hollywood cảm thấy kịch bản khó hiểu hoặc quy trình sản xuất còn thô sơ, nên họ không mấy mặn mà tham gia,” Nam Á Bằng cho biết.

“Chúng tôi tuyển dụng một số người Mỹ gốc Hoa và sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp từ các trường đại học Mỹ; họ vừa hiểu rõ đặc thù của thể loại phim bộ siêu ngắn, vừa nắm vững quy trình làm phim chuyên nghiệp tại Hollywood.”

Ngày càng có nhiều phim bộ siêu ngắn của Trung Quốc hướng tới khán giả quốc tế và được phát hành ở nước ngoài. Một số ví dụ bao gồm: Summer Rose, Gilded Cage, The Family We Build, The Foolish Wife He Adores, và My Cold Boss, My Secret Admirer

Ông cho biết thêm, trong bốn năm qua, cùng với sự phát triển của ngành, ngày càng có nhiều diễn viên và nhân viên sản xuất sinh ra tại Mỹ tham gia vào các dự án phim bộ siêu ngắn do phía Trung Quốc dẫn dắt.

Tuy nhiên, Nam Á Bằng lưu ý khán giả Mỹ vẫn ưu tiên những câu chuyện bắt nguồn từ văn hóa của họ, với các nhân vật do diễn viên bản địa thủ vai.

Ông cho biết thêm, các đội ngũ sản xuất Trung Quốc hiện có xu hướng tập trung vào những câu chuyện mang chủ đề báo thù để thu hút người xem Mỹ. Chẳng hạn, một tay súng cừ khôi đã quy ẩn ở trường bắn thị trấn nhỏ hẻo lánh buộc phải tái xuất và từ đó tạo dựng tên tuổi.

Theo Nam Á Bằng, sự bùng nổ của văn học trực tuyến cũng mang đến cho các nhà sản xuất cả kho tàng cốt truyện phong phú, khi tiểu thuyết mạng Trung Quốc đã xây dựng được lượng độc giả lớn ở nước ngoài.

Trước đây, để sản xuất một mùa phim bộ siêu ngắn người đóng, thường cần kinh phí khoảng 300.000 USD.

Hiện nay, với sự hỗ trợ của AI, chi phí sản xuất chỉ còn từ 10.000 đến 20.000 USD. Điều này giúp phim bộ siêu ngắn từ Trung Quốc được thực hiện nhanh hơn, số lượng lớn hơn, đồng thời tạo thêm không gian cho những thử nghiệm chi phí thấp, Lâm Kỳ Văn cho biết.

Cộng hưởng văn hóa

Phim bộ siêu ngắn phát triển nhanh chóng đang định hình lại quy trình sản xuất giải trí vốn gần như không thay đổi trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Một phim bộ truyền hình dài hàng chục tập hoặc phim điện ảnh thường cần từ ba đến năm tháng để hoàn thành khâu quay phim. Trong khi đó, phim bộ siêu ngắn 60-80 tập có thể được thực hiện xong trong chưa đầy hai tuần.

Ngưu Đốn, đạo diễn của The Lady from the Northeast, cho biết anh chỉ mất từ 12 đến 14 ngày để quay trọn vẹn 80 tập phim. Theo tiêu chuẩn của anh thì đó đã là một quá trình sản xuất tương đối dài.

Phim kể câu chuyện người thừa kế một gia tộc tỷ phú Malaysia đem lòng yêu cô gái phóng khoáng đến từ vùng đông bắc Trung Quốc. Đội ngũ sản xuất và diễn viên gồm hơn 40 người đã di chuyển hàng nghìn km, từ tỉnh Hải Nam ở miền nam Trung Quốc đến tỉnh Liêu Ninh ở vùng đông bắc, để ghi hình hai bối cảnh hoàn toàn khác biệt.

Sinh năm 1987 tại Thẩm Dương, Liêu Ninh, Ngưu Đốn là một trong những người tiên phong tham gia vào ngành công nghiệp phim bộ siêu ngắn còn non trẻ ở Trung Quốc. Với nền tảng đào tạo về biểu diễn sân khấu, anh từng có màn ra mắt trong vai Hamlet, trước khi quyết định rời xa sân khấu kịch để theo đuổi một định dạng mà nhiều người vẫn coi là “ngách” nhỏ trong ngành giải trí.

Ngưu Đốn lại thấy khác: đó là tương lai.

Theo anh, với ngân sách khiêm tốn, êkíp nhỏ gọn và các nền tảng phân phối dễ tiếp cận, phim bộ siêu ngắn đã hạ thấp rào cản gia nhập ngành đối với những người mới bắt đầu.

Khi ngày càng nhiều phim bộ siêu ngắn Trung Quốc nhắm đến thị trường nước ngoài, The Lady from the Northeast đã biến khác biệt văn hóa giữa Trung Quốc và Malaysia thành yếu tố then chốt trong kịch bản, tạo được kết nối với đông đảo khán giả Đông Nam Á.

Trong phim, nhân vật nữ chính phát hiện cô phải cởi giày và đi chân trần khi bước vào ngôi nhà sang trọng của nam chính tại một quốc gia Đông Nam Á không được nêu tên — một sự tương phản rõ rệt so với việc giữ ấm đôi chân tại quê nhà ở vùng đông bắc Trung Quốc.

Món ăn truyền thống trong dịp tết ở Malaysia là “lao khởi” (hay còn gọi là “gỏi cá dư sinh” — món gỏi cá sống được trộn bằng cách tung lên cao) cũng xuất hiện trong phim, tạo đồng cảm sâu sắc với khán giả bản địa.

Diễn viên Kevin Chen chia sẻ những điều anh học được từ êkíp Trung Quốc: “Vào dịp Tết, chúng tôi ăn ‘lao khởi’ và chúc nhau những lời chúc tốt lành; trong khi đó, ở vùng đông bắc Trung Quốc, mùa đông lạnh giá, bàn ăn thường đầy ắp các món hầm, sủi cảo tự làm và nhiều món khác. Không khí lễ hội ở hai nơi này khác nhau hoàn toàn.”

Những khác biệt văn hóa nhỏ như vậy đang dần trở thành một phần trong cách phim bộ siêu ngắn vươn ra thị trường quốc tế.

Trước đây, để sản xuất một mùa phim bộ siêu ngắn người đóng, thường cần kinh phí khoảng 300.000 USD. Hiện nay, với sự hỗ trợ của AI, chi phí sản xuất chỉ còn từ 10.000 đến 20.000 USD

Giới chuyên gia trong ngành nhận định rằng, dù trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp sản xuất nhanh hơn và tiết kiệm chi phí hơn, thì thách thức lớn nhất vẫn là tìm ra những chi tiết giúp khán giả từ các nền văn hóa khác nhau có thể thấy gần gũi, thân thuộc với những gì họ xem.